การหาค่าอ้างอิงด้วยวิธีโดยอ้อมสำหรับการวิเคราะห์สารชีวเคมีจากฐานข้อมูลของห้องปฏิบัติการโรงพยาบาลสระบุรี

การวิเคราะห์สารชีวเคมีในเลือดมีความสำคัญทางคลินิก โดยจะช่วยสะท้อนถึงพยาธิสภาพหรือความผิดปกติของร่างกาย ซึ่งนำมาใช้ในการวินิจฉัยโรค การพยากรณ์โรค และการติดตามการรักษาโรค ค่าอ้างอิงของการวิเคราะห์นำมาใช้ในการแปลผลการวิเคราะห์และมีผลกระทบจากความแปรปรวนทางชีววิทยา การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดค่าอ้างอิงของการวิเคราะห์สารชีวเคมีในเลือดด้วยวิธีโดยอ้อม โดยการเก็บข้อมูลจากผลการตรวจสารชีวเคมีของห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ของผู้ที่เข้ามารับบริการห้องปฏิบัติการในฐานข้อมูลของโรงพยาบาลสระบุรี ตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2562 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2564 ประกอบด้วย 17 รายการทดสอบ คือ glucose, total cholesterol, triglyceride, HDL cholesterol (HDL-c), LDL cholesterol (LDL-c), BUN, creatinine, uric acid, total protein, albumin, total bilirubin, direct bilirubin, ALP, AST, ALT, amylase และ lipase จำนวน 267,456 ข้อมูลที่ผ่านเกณฑ์การคัดเข้าและเกณฑ์การคัดออก หลังจากนั้น ข้อมูลของแต่ละรายการทดสอบจะผ่านการตัดค่าผิดปกติทางสถิติ (outlier) ออกจากชุดข้อมูล และ/หรือการแปลงข้อมูลก่อนการนำมาทดสอบการกระจายของข้อมูลและการกำหนดค่าอ้างอิง ผลการศึกษาพบว่าการกำหนดค่าอ้างอิง 3 รูปแบบ คือ 1) ข้อมูลมีการกระจายปกติหลังการตัดค่า outlier และใช้ค่า mean±2SD เป็นค่าอ้างอิง ได้แก่ uric acid, AST และ ALT 2) ข้อมูลมีการกระจายปกติหลังการแปลงข้อมูลและใช้ค่า mean±2SD เป็นค่าอ้างอิง ได้แก่ glucose และ BUN และ 3) ข้อมูลมีการกระจายไม่ปกติหลังการตัดค่า outlier และการแปลงข้อมูล ใช้ค่าเปอร์เซ็นต์ไทล์ที่ 2.5 และที่ 97.5 เป็นค่าอ้างอิง ได้แก่ total cholesterol, triglyceride, HDL-c, creatinine, total protein, albumin, total bilirubin, direct bilirubin, amylase, lipase และ ALP และผลการทวนสอบค่าอ้างอิงพบว่าผลการวิเคราะห์ตัวอย่างจากผู้ที่เข้ารับการตรวจสุขภาพอยู่ในเกณฑ์การยอมรับช่วงค่าอ้างอิง คือ มากกว่าร้อยละ 90 ดังนั้นค่าอ้างอิงที่กำหนดขึ้นโดยวิธีโดยอ้อมสามารถนำมาใช้ในการรายงานผลและการแปลผลทางห้องปฏิบัติการได้