Sint Bernardus klooster van Aduard

<p>In Aduard stond in de Middeleeuwen het grootste, uit baksteen opgetrokken klooster van de noordelijke Nederlanden. Gelegen op een wierde, moet het klooster in een verder vlak land een indrukwekkend complex zijn geweest. Van hieruit werden grote delen van de Groninger Ommelanden bedijkt en ontgonnen, wat bloei betekende voor de gehele regio. Het complex werd aan het eind van de 16e eeuw ontmanteld en grotendeels gesloopt. Tegenwoordig herinneren alleen nog de voormalige ziekenzaal – die thans als kerk in gebruik is – en de straatnaambordjes Abdijstraat en Kloosterstraat aan het feit dat hier ooit een klooster heeft gestaan. De ziekenzaal is een rijksbeschermd gebouwd monument. Een klein gedeelte van het abdijterrein, ter hoogte van de voormalige abdijkerk, is sinds 1983 een archeologisch monument.<br>In maart 2009 is er in de oude dorpskern van Aduard, aan weerszijden van het huidige archeologische monument, een boor- en proefsleuvenonderzoek uitgevoerd. Het doel van het onderzoek was te bepalen in hoeverre deze delen in aanmerking komen voor uitbreiding van het wettelijk beschermde areaal van de hier gelegen cisterciënzerabdij Aduard. Daarnaast diende het onderzoek inzicht te geven in de dikte en in de informatiewaarde van het hier aanwezige puinpakket. Dit om te kunnen komen tot een goede vrijstellingsrichtlijn.<br>Het onderzoek werd bemoeilijkt door de beperkte beschikbare ruimte (vanwege de aanwezige bebouwing en bestrating) en het opkomende grondwater. Hierdoor kon niet tot de gewenste diepte worden gegraven. Ondanks deze beperkingen heeft het onderzoek enkele waardevolle nieuwe gegevens opgeleverd. Zo is vastgesteld dat het middeleeuwse kerkhof zich verder naar het noorden uitstrekt dan op basis van eerder uitgevoerde opgravingen werd verwacht. Ook is er sprake van bebouwingssporen uit jongere perioden.<br>De uitkomsten van het onderzoek rechtvaardigen uitbreiding van het wettelijk beschermde monument. Voorgesteld wordt het gehele terrein tussen het huidige monument en de voormalige ziekenzaal eveneens wettelijk te beschermen, en te overwegen op termijn de bescherming uit te breiden tot het gehele vijfhoekige gebied van de oude dorpskern. Met deze tweede stap is het gehele complex binnen de omgrachting beschermd. Tot slot is het aan te bevelen de met het kloostercomplex verbonden elementen, zoals het ten noorden van het Van Starkenborgh gelegen Aduardervoorwerk, eveneens te beschermen. Op deze wijze kan een waardevol middeleeuws kloosterensemble worden veiliggesteld. Een andere uitkomst van het onderzoek is dat de informatiewaarde van het aanwezige puinpakket beperkt is. Het advies luidt dan ook de vrijstellingsgrens te leggen bij 80 cm - Mv.</p>