การวิเคราะห์ความแตกต่างของประสิทธิภาพการจัดการศึกษาระหว่างโรงเรียนในเมืองและชนบทในประเทศไทย

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวัดประสิทธิภาพการจัดการศึกษาระหว่างโรงเรียนในเมืองและชนบทในประเทศไทยและเปรียบเทียบประสิทธิภาพการจัดการศึกษาก่อนและหลังการดำเนินนโยบายเรียนฟรี 15 ปี ที่เริ่มใช้ในปี 2009 การศึกษานี้ยังศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียนในเมืองและชนบทรวมถึงคำนวณค่าความยืดหยุ่นของการผลิตทางการศึกษา ซึ่งเป็นการศึกษาเชิงปริมาณโดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากฐานข้อมูล PISA ประเทศไทยในปี 2006, 2009, 2012, 2015, และ 2018 โดยใช้แบบจำลองการวิเคราะห์เส้นพรมแดนเชิงสุ่ม (Stochastic Frontier Analysis) หรือแบบจำลอง SFA ร่วมกับแบบจำลองผลกระทบที่ก่อให้เกิดความไม่มีประสิทธิภาพ (Inefficiency Effects Model) ผลการศึกษาพบว่าโรงเรียนในเมืองมีค่าประสิทธิภาพการจัดการศึกษามากกว่าโรงเรียนในชนบท โดยโรงเรียนในเมืองมีค่าประสิทธิภาพเฉลี่ยเท่ากับ 0.915 และโรงเรียนในชนบทมีค่าประสิทธิภาพเฉลี่ยเท่ากับ 0.887 หมายความว่าการจัดการศึกษาของทั้งสองกลุ่มโรงเรียนในประเทศไทยมีความด้อยประสิทธิภาพ นอกจากนี้ กลุ่มโรงเรียนในเมืองที่มีค่าประสิทธิภาพสูงสุดหรือมีค่าประสิทธิภาพอยู่ระหว่าง 0.9 ถึง 1.00 คิดเป็นร้อยละ 67.4 ขณะที่กลุ่มโรงเรียนชนบทที่มีค่าประสิทธิภาพสูงสุดเพียงร้อยละ 37.37 เมื่อพิจารณาการใช้นโยบายเรียนฟรี 15 ปี พบว่าจำนวนโรงเรียนชนบทที่มีประสิทธิภาพสูงสุด เพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 14.4 ขณะที่จำนวนโรงเรียนในเมืองที่มีประสิทธิภาพสูงสุดเพิ่มขึ้นเพียงร้อยละ 5.58 และผลจากการประมาณค่ายังแสดงให้เห็นว่าอัตราส่วนครูต่อนักเรียนเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้คะแนนสอบ PISA สูงขึ้น รองลงมาคือสัดส่วนคอมพิวเตอร์ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตและขนาดโรงเรียน อีกทั้งปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการจัดการศึกษาทุกปัจจัยมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยปัจจัยดัชนีสถานะทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม, ดัชนีทรัพยากรด้านการศึกษาที่บ้าน และโรงเรียนเอกชนมีความสัมพันธ์ทางบวกกับประสิทธิภาพการจัดการศึกษา ในทางกลับกัน ปัจจัยดัชนีสัดส่วนของครูที่ได้รับใบประกอบวิชาชีพและโรงเรียนชนบทมีความสัมพันธ์ทางลบ และจากการประมาณค่าความยืดหยุ่นพบว่าทั้งสองโรงเรียนทำการผลิตอยู่ในระยะผลได้ต่อขนาดเพิ่มขึ้น ดังนั้น ผู้กําหนดนโยบาย ผู้บริหารโรงเรียน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทางการศึกษาควรให้ความสำคัญและมีนโยบายปรับปรุงการบริหารจัดการสถานศึกษาและแนวทางการเรียนการสอนเพื่อช่วยให้นักเรียนที่อยู่โรงเรียนในเมืองและชนบทมีผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาที่เท่าเทียมกันมากยิ่งขึ้น