ปัญหาการสั่งฟ้องคดีอาญาของพนักงานอัยการ: ศึกษากรณีการใช้ดุลพินิจสั่งฟ้องคดีที่ไม่เป็นประโยชน์แก่สาธารณชน

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงมาตรการทางกฎหมายที่เหมาะสมสำหรับการสั่งฟ้องคดีอาญาที่ไม่เป็นปะโยชน์แก่สาธารณชนตามหลักเกณฑ์และวิธีปฏิบัติการสั่งไม่ฟ้องคดีในพระราชบัญญัติองคกรอัยการและพนักงานอัยการ พ.ศ. 2553 มาตรา 21 และระเบียบสำนักงานอัยการสูงสุดว่าด้วยการสั่งคดีอาญาที่ไม่เป็นประโยชน์แก่สาธารณชนหรือจะมีผลกระทบต่อความปลอดภัยหรือความมั่นคงของชาติ หรือต่อผลประโยชน์อันสำคัญของประเทศ พ.ศ. 2554 ซึ่งเป็นการศึกษาโดยรวบรวมและทบทวนข้อมูลที่เป็นเอกสารทางวิชาการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง โดยขอบเขตของศึกษาจะเป็นการศึกษาถึงแนวความคิด หลักกฎหมาย ระเบียบ ข้อปฏิบัติที่เกี่ยวกับการดำเนินคดีอาญาโดยคำนึงถึงประโยชน์สาธารณะของประเทศไทย โดยศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายต่างประเทศเพื่อนำแนวความคิด หลักกฎหมาย ระเบียบ และข้อปฏิบัติของต่างประเทศมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทยจากการศึกษา พบว่าปัจจุบันกระบวนการยุติธรรมทางอาญาในประเทศไทยประสบปัญหาสภาวะคดีล้นศาลและผู้ต้องขังล้นเรือนจำ ซึ่งหนึ่งในสาเหตุของปัญหาดังกล่าวเกิดจากพนักงานอัยการมักไม่ใช้ดุลพินิจสั่งไม่ฟ้องคดีที่ไม่เป็นประโยชน์แก่สาธารณชนมากเท่าที่ควร แม้ประเทศไทยจะมีหลักการสั่งคดีอาญาของพนักงานอัยการโดยใช้หลักการสั่งคดีตามดุลพินิจก็ตาม กล่าวคือ พนักงานอัยการไม่จำเป็นต้องสั่งฟ้องคดีทุกคดีเสมอไป หากเห็นว่าการสั่งฟ้องคดีนั้นจะไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม แต่เนื่องจากสำนักงานอัยการสูงสุดมิได้วางกรอบแนวทางการสั่งฟ้องคดี ลักษณะประเภทคดีและหลักเกณฑ์ในการพิจารณาว่าคดีประเภทใดบ้างที่เป็นหรือไม่เป็นประโยชน์แก่สาธารณชน จึงก่อให้เกิดปัญหาขาดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนแน่นอน เป็นผลให้การใช้ดุลพินิจของพนักงานอัยการในการสั่งคดีที่ไม่เป็นประโยชน์แก่สาธารณชนไม่เป็นมาตรฐานเดียวกัน ส่งผลให้พนักงานอัยการตัดปัญหาและสั่งฟ้องคดีไปเสียส่วนใหญ่ โดยไม่ได้พิจารณาถึงความเป็นประโยชน์สาธารณะก่อนงานวิจัยนี้ ผู้เขียนจึงได้จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เข้าใจถึงบทบาทหน้าที่ของพนักงานอัยการในการใช้ดุลพินิจไม่สั่งฟ้องคดีที่ไม่เป็นประโยชน์แก่สาธารณชน โดยจะกล่าวถึงหลักการเกี่ยวกับการสั่งฟ้องคดีอาญาของพนักงานอัยการไทยกับการพิจารณาประโยชน์สาธารณะ การสั่งฟ้องคดีอาญาของพนักงานอัยการกับการพิจารณาประโยชน์สาธารณะในต่างประเทศ คือ ประเทศอังกฤษและประเทศญี่ปุ่น โดยเสนอแนะแนวทางในการใช้ดุลพินิจของพนักงานอัยการให้มีความละเอียดและชัดเจนมากยิ่งขึ้น เพื่อให้การพิจารณาสั่งคดีของพนักงานอัยการมีขอบเขตและเป็นให้เกิดเป็นมาตรฐานเดียวกันและเพื่อลดปริมาณคดีขึ้นสู่ศาล เพื่อให้การใช้ดุลพินิจในการสั่งไม่ฟ้องคดีที่ไม่เป็นประโยชน์แก่สาธารณชนมีประสิทธิภาพมากขึ้น และเหมาะสมกับสภาพสังคมไทยในปัจจุบัน