Verbindingsvaart Dokkumer Ie-Wâldfeart/Alde Sylsried bij Dokkum – Tichelwerk en oude zijl

<p>Bij graafwerkzaamheden ten behoeve van het noordelijke deel van de nieuwe verbindingsvaart (Alde Sylsried) tussen de Dokkumer Ie en de Wâldfeart zijn in mei 2015 onverwacht de resten van een pannen- en steenbakkerij aangetroffen, een zogenaamd tichelwerk. Deze resten zijn tijdens een archeologische inspectie door RAAP gedocumenteerd. Ook is een bouwhistorische waarneming verricht in opdracht van de gemeente Dongeradeel. Om verdere toevalsvondsten uit te sluiten, heeft de gemeente Dongeradeel in samenspraak met de provinciaal archeoloog besloten de overige graafwerkzaamheden op de vindplaats archeologisch te laten begeleiden. Deze begeleiding is in opdracht van gemeente Dongeradeel door RAAP uitgevoerd. Het betrof de aanleg van een trailerhelling, met een oeverzone ten noorden en een parkeerterrein ten westen daarvan, en het afgraven van de zuidelijke dijk van de Dokkumer Ie ter hoogte van de nieuwe verbindingsvaart, ten noorden van de Birdaarderstraat te Dokkum. Daarnaast zijn boringen gezet in het onderzoeksgebied. In het hoger gelegen deel van het onderzoeksgebied zijn resten van een oude pannen- en stenenbakkerij aangetroffen. Uit de datering van de verschillende materiaalcategorieën blijkt dat deze pannen- en stenenbakkerij waarschijnlijk vanaf de 14e eeuw tot in het begin van de 16e eeuw in gebruik is geweest. Het plangebied behoorde tot 1580 bij de landerijen van het klooster Klaarkamp, het klooster zal dus betrokken zijn geweest bij het tichelwerk. Waarschijnlijk waren zij eigenaar van de pannen- en stenenbakkerij. De aangetroffen resten bestaan uit een dikke laag met productieafval (misbaksels), resten van (stook)vloeren en een fundering. Vermoedelijk zullen in het hele hoger gelegen gebied resten van deze tichelwerken schuilgaan. Het voorkomen van vloeren, funderingen en mortelresten aan een deel van de dakpannen en bakstenen duidt verder nog op de aanwezigheid van een of meerdere gebouw(en) op het terrein. Een gedempte sloot met vondstmateriaal uit de 14e-16e eeuw vormt de zuidelijke begrenzing van de tichelwerken. Deze sloot buigt af naar het zuiden en is wellicht als opvaart gebruikt voor de aanvoer van brandstof (turf) voor de tichelwerken, of voor de aanvoer van grondstof (klei) dat ter plaatse van het Geestermeer kan zijn gewonnen, of voor de afvoer van de geproduceerde pannen en bakstenen. Ten zuiden van deze sloot lagen enkele diepe, ronde kuilen, die vermoedelijk uit de Late Middeleeuwen dateren. Uit deze periode zijn namelijk enkele aardewerkfragmenten op het terrein gevonden. Mogelijk vormen deze sporen de resten van een oudere fase. Ook de rechthoekige klei- en/of veenwinningskuilen zouden bij deze vroege fase kunnen horen.</p>