แบบจำลองทางคณิตศาสตร์สำหรับพยากรณ์ความเสี่ยงโรคปอดฝุ่นหินทรายในกลุ่มอาชีพแกะสลักหิน

การรับสัมผัสกับฝุ่นซิลิกามีผลต่อความเสี่ยงในการเกิดโรคปอดฝุ่นหินทรายของผู้ประกอบอาชีพแกะสลักหินในจังหวัดนครราชสีมา การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความเสี่ยงทางสุขภาพจากการรับสัมผัสฝุ่นซิลิกาและหาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อระดับความเสี่ยงทางสุขภาพของประกอบอาชีพแกะสลักหินจำนวน 243 คน ซึ่งมีการรับสัมผัสฝุ่นซิลิกาขณะทำงานระหว่างเดือนสิงหาคมถึงตุลาคม พ.ศ. 2565 ณ จังหวัดนครราชสีมา เก็บรวบรวมข้อมูลทั่วไป ข้อมูลสุขภาพ ข้อมูลการทำงาน ข้อมูลความรู้ ข้อมูลเจตคติ ข้อมูลพฤติกรรมในการเฝ้าระวัง ป้องกัน และความคุมโรคปอดฝุ่นหินทรายของกลุ่มตัวอย่าง โดยเก็บข้อมูลฝุ่นซิลิกาที่ได้รับสัมผัสทางการหายใจด้วยชุดตรวจวัดฝุ่นซิลิกาในสภาพแวดล้อมการทำงาน จากนั้นประเมินความเสี่ยงทางสุขภาพจากการรับสัมผัสฝุ่นซิลิกาทางการหายใจ และวิเคราะห์หาปัจจัยที่มีอิทธิพลกับคะแนนความเสี่ยงทางสุขภาพด้วยสถิติสหสัมพันธ์เพียร์สัน (Pearson’s Correlation) และสถิติทดสอบเพียร์สันไคสแควร์ (Pearson Chi-Square) และใช้การวิเคราะห์การถอดถอยเชิงเส้นแบบพหุคูณ (MRA) และโครงข่ายประสาทเทียมแบบแพร่กลับ (BP-ANNs) ในการสร้างแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ในการพยากรณ์ความเสี่ยงและวิเคราะห์ความคลาดเคลื่อนในการพยากรณ์ด้วยค่าความคลาดเคลื่อนร้อยละสัมบูรณ์เฉลี่ย ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 49.4 มีระดับความเสี่ยงทางสุขภาพจากการรับสัมผัสฝุ่นซิลิกาอยู่ในระดับสูง โดยที่มี 11 ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับคะแนนความเสี่ยงจากการับสัมผัสฝุ่นซิลิกา (p<0.05) ซึ่งมี 4 ตัวแปรที่มีอิทธิพลสำคัญ ได้แก่ ความเข้มข้นของฝุ่นซิลิกาในสภาพแวดล้อมการทำงาน (mg/m3) ชั่วโมงการทำงานต่อวัน การมีโรคประจำตัว และการมีที่อยู่อาศัยแยกกับสถานที่ทำงาน ซึ่งทั้ง 4 ตัวแปรสามารถพยากรณ์ความเสี่ยงด้วยการวิเคราะห์การถอดถอยเชิงเส้นแบบพหุคูณ (R2=0.675) และนำตัวแปรเข้าในโครงข่ายประสาทเทียมแบบแพร่กลับ (BP-ANNs) โดยสถาปัตยกรรมของโครงข่ายประสาทเทียมแบบแพร่กลับประกอบด้วย 4 โหนดนำเข้า ชั้นซ่อนแรก 3 โหนด ชั้นซ่อนที่สอง 2 โหนด และตัวแปรผลลัพธ์หนึ่งตัวแปร มีค่าความคลาดเคลื่อนร้อยละสัมบูรณ์เฉลี่ยน้อยกว่าร้อยละ 10 ซึ่งสามารถนำไปใช้ในการประเมินความเสี่ยงของโรคปอดฝุ่นหินทรายในกลุ่มอาชีพแกะสลักหินได้อย่างแม่นยำ ดังนั้น การใช้แบบจำลองทางคณิตศาสตร์ในการพยากรณ์นี้จึงมีความเหมาะสมในประเมินความเสี่ยงจากการรับสัมผัสฝุ่นซิลิกาของกลุ่มอาชีพสลักหินในจังหวัดนครราชสีมา เนื่องจากมีความง่าย แม่นยำ และประหยัดเวลา