Plangebied Arlanxeo Fabriek op Chemelot te Geleen, gemeente Sittard-Geleen.

<p> In opdracht van Sitech Services heeft RAAP in februari 2024 een archeologisch vooronderzoek in de
vorm van een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het
plangebied Chemelot-Arlanxeo Fabriek te Geleen in de gemeente Sittard-Geleen. Rondom de huidige
Arlanxeo-fabriek gaan drie nieuwe gebouwen gerealiseerd worden. Het gaat hierbij om een
elektriciteitshuis voor de uitbreiding van de electra capaciteit (meest noordelijke structuur), een
supportstructure (T-post) voor een kolommenbaan (centraal), en een opslaghal (zuid). Op basis van
een eerder uitgevoerd bureauonderzoek (Vaessen, 2023a) is het verkennend booronderzoek
toegespitst op het electriciteitshuis en de opslaghal . Het onderzoek is om praktische redenen
tegelijkertijd uitgevoerd met het milieukundig onderzoek.
<p> In totaal zijn 9 boringen begeleid: 1-4 bij het electrahuis en 5-9 bij de opslaghal. Ter hoogte van het
electrahuis is in twee van de vier boringen sprake van een Bt -horizont onder een ongeveer 100 cm dik
opgebracht pakket. Zodoende is hier sprake van een bergbrikgrond. Ter hoogte van de opslaghal is in
twee van de vijf boringen (6-7) sprake van een volledig intacte radebrikgrond met E- en Bt-horizont,
terwijl in één boring (9) van een bergbrikgrond met een Bt-horizont. Boring 5 in het uiterste noorden is
volledig verstoord en in boring 8 (uiterste zuiden) zijn sterke aanwijzingen dat de Bt -horizont is
verstoord.
<p> Op basis van de resultaten van het booronderzoek komt zowel het electrahuis als de opslaghal in
aanmerking voor vervolgonderzoek. Hierbij dienen echter wel enkele kanttekeningen te worden
gemaakt.
<p> 1) Allereerst moet rekening gehouden worden met het feit dat eventueel onderzoek dient plaats te
vinden op een fabrieksterrein waar explosiegevaar is. Zodoende gelden zeer strikte
veiligheidseisen die traditioneel gravend onderzoek (e.g. proefsleuvenonderzoek) voorafgaand
aan de civieltechnische werkzaamheden vrijwel onmogelijk maken. Ter hoogte van de
opslaghal wordt dit daarnaast nog verder bemoeilijkt door de aanwezigheid van een
kolommenbaan.
<p> 2) Een tweede punt is dat de te onderzoeken oppervlaktes met ca. 400 m² en ruim 500 m² beperkt
zijn. Dit bemoeilijkt de eventuele interpretatie van eventueel aanwezige archeologische resten.
Bovendien is, gezien de aanwezigheid van de fabriek, de kans groot dat eventuele
archeologische vindplaatsen voor een belangrijk deel verstoord zijn buiten de nu onderzochte
deelgebieden. De twee deelgebieden zijn zo ongeveer de enige twee nu nog (grotendeels)
onbebouwde gebieden op het fabrieksterrein. Daarnaast is op dit moment nog niet duidelijk in
hoeverre sprake is van verontreinigingen. Hiervoor dienen de resultaten van het milieukundig
onderzoek te worden afgewacht.
<p> Natuurlijk is het altijd goed om te weten of archeologie aanwezig is, maar de vraag is of de potentiële
kenniswinst van enkele losse sporen binnen relatief kleine deelgebieden opweegt tegen de praktische
problemen m.b.t. de veiligheidseisen en de daaraan gekoppelde praktische belemmeringen. Het is
daarom het beste om het advies met betrekking tot de noodzaak tot archeologisch vervolgonderzoek in
samenspraak met de bevoegde overheid (de gemeente Sittard-Geleen) op te stellen. Indien gekozen
wordt voor vervolgonderzoek, is een archeologische begeleiding de meest effectieve
onderzoeksmethode.