ชาวประมงขนาดเล็กกับวิกฤตสิ่งแวดล้อมทางทะเล

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้สำรวจการปะทะกันระหว่างโลกทัศน์ของชาวประมงขนาดเล็ก ในชุมชนเกาะลิบง จังหวัดตรัง กับวาทกรรมและปฏิบัติการจัดการขยะทะเลจากภายนอก พวกเขาต่อรองและปรับตัวต่อการถูกประกอบสร้างให้เป็นส่วนหนึ่งของมลพิษท่ามกลางวิกฤตขยะทะเล ด้วยการมองผ่านกรอบทฤษฎีศาสตร์และศิลป์ของการปกครอง (Governmentality) และการมองอย่างรัฐ (Seeing Like a State) ผู้เขียนได้พยายามแสดงให้เห็นความเกี่ยวโยงที่สลับซับซ้อนระหว่างความรู้เกี่ยวกับขยะและทะเล การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีแบบชาติพันธุ์วรรณนา โดยเน้นที่วิถีปฏิบัติและเก็บข้อมูลผ่านการสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์และการศึกษาเอกสารผู้เขียนพบว่าปัญหาการจัดการขยะทะเลที่ล้มเหลวไม่ได้เกิดจากเทคโนโลยี แต่เป็นความล้มเหลวที่เกิดจากการมองข้ามภูมิปัญญาท้องถิ่น มุมมองของรัฐและองค์กรภายนอกที่เชื่อมั่นในความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นสากล ได้ลดทอนคุณค่าของความรู้จากประสบการณ์จริงของชาวประมงพื้นบ้าน เครื่องมือประมงที่จมในสายตาชาวประมงถูกทำให้กลายเป็น “มลพิษ” ผ่านการสร้างเรื่องเล่าเรื่องอวนผี ที่เปลี่ยนเครื่องมือทำกินที่สูญหายของชาวประมงให้กลายเป็น “มลพิษร้ายแรง” ในสายตาคนนอก ซึ่งถือเป็นการต่อสู้เพื่อแย่งชิงอำนาจในการสร้างความจริง ภายใต้โครงการแก้ปัญหาขยะทะเลที่มุ่งเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของชาวประมง และผลักความรับผิดชอบจากปัญหาส่วนรวมมาให้แต่ละคนต้องดูแล แต่ชาวประมงไม่ได้ยอมรับสิ่งเหล่านั้นไปเสียหมด พวกเขาตอบโต้ด้วยวิธีการเรียบง่ายในชีวิตประจำวัน เช่น เลือกที่จะซ่อมเครื่องมือแทนการทิ้ง หรือเพิกเฉยต่อโครงการของรัฐ ไปจนถึงการรวมตัวกันตั้งกลุ่มอาสาพิทักษ์ดุหยง เพื่อยืนยันบทบาทผู้ดูแลทะเลของตนเอง