Verbrand en begraven, maar niet vergeten. Plangebied Geranium en Hedera te Bemmel, gemeente Lingewaard. Een archeologisch proefsleuvenonderzoek en opgraving van een grafveld uit de ijzertijd. Verbrand en begraven, maar niet vergeten. Plangebied Geranium en Hedera te Bemmel, gemeente Lingewaard. Een archeologisch proefsleuvenonderzoek en opgraving van een grafveld uit de ijzertijd.

In opdracht van de gemeente Lingewaard heeft RAAP in de periode van 6 september tot en met 17 september 2021 een archeologisch proefsleuvenonderzoek uitgevoerd aan de Geranium en Hedera te Bemmel. De aanleiding voor het onderzoek vormt de geplande ontwikkeling van de plangebieden ten behoeve van glastuinbouw. Aan de Geranium is tijdens het proefsleuvenonderzoek een crematiegrafveld aangetroffen. Omdat de archeologische resten niet in situ behouden konden worden is door het bevoegd gezag het besluit genomen om de archeologische resten en bijbehorende informatie door middel van een archeologische opgraving (ex situ) veilig te stellen. Deze opgraving heeft plaatsgevonden van 11 t/m 26 april 2022.Resultaten Binnen de plangebieden zijn holocene oever- en komafzettingen op de pleistocene Laag van Wijchen en terrasafzettingen van de Formatie van Kreftenheye aangetroffen. In de komafzettingen zijn twee tot vier laklagen waargenomen. Aan de zuidzijde van de Geranium is een crematiegrafveld uit de ijzertijd aangetroffen. De archeologische resten zijn onder een schone komkleilaag waargenomen en een oud vegetatieniveau boven de graven ontbreekt. Na de aanleg van het grafveld lijkt het terrein tot op een bepaald niveau geërodeerd te zijn, waarbij de graven afgetopt zijn en de archeologische resten hiervan deels verspoeld.Het grafveld is tijdens de opgraving aan de noord-, west- en zuidzijde begrensd. In verband met de grens van het plangebied kon niet worden vastgesteld of het grafveld aan in het zuidoosten en oosten verder doorloopt. Het onderzoek heeft 17 crematiegraven opgeleverd en een spoor, met enkele menselijke crematieresten en een maalsteen, dat mogelijk ook een graf betreft. Het grafveld lijkt in de vroege ijzertijd in gebruik te zijn genomen, maar een begin in de late bronstijd is niet geheel uitgesloten. Op basis van 14C-dateringen zijn er mogelijk crematies bijgezet tot in de eerste helft van de late ijzertijd. Op het grafveld zijn zowel kinderen als volwassenen begraven en in ieder geval een drietal vrouwen. In diverse graven zijn bijgiften aangetroffen in de vorm van aardewerk en veelal bronzen objecten die als sieraden zijn bestempeld. Bij slechts één graf zijn de crematieresten in een urn geplaatst. Mogelijk is er een relatie met de crematies die op een zandkop 150 m ten noordoosten van het plangebied zijn aangetroffen.Aanbevelingen Aan de Hedera is op basis van het archeologisch proefsleuvenonderzoek vastgesteld dat er geen relevante archeologische resten binnen het terrein aanwezig zijn en dat nader onderzoek niet noodzakelijk is. Met de opgraving aan de Geranium is de wetenschappelijke informatie ex situ bewaard, zodat verder archeologisch veldonderzoek niet meer aan de orde is. Er zijn geen belemmeringen meer voor de geplande bodemingrepen binnen de plangebieden.Het grafveld aan de Geranium strekt zich echter mogelijk uit tot buiten het plangebied, richting het zuidoosten en oosten. In dit stadium is het onduidelijk of de twee vindplaatsen gezamenlijk één groot grafveld vormen of afzonderlijke dodenakkers betreffen. Indien er in de toekomst grondroerende werkzaamheden verricht gaan worden ten zuidoosten en oosten van het plangebied, wordt geadviseerd om voordien archeologisch onderzoek te verrichten. Dit zou een gericht proefsleuvenonderzoek moeten zijn, met name omdat de graven op een andere wijze moeilijk te traceren zijn door het ontbreken van een cultuurlaag of opvallende grafstructuren en de latere erosie van het gebied. Hoewel onderzoek rond Nijmegen en Wijchen lijkt te duiden op een voorkeur voor het inrichten van een grafveld op hogere en drogere delen, toont het grafveld aan de Geranium aan dat deze ook in de lager gelegen (kom)gebieden kunnen worden aangetroffen. In zijn algemeenheid wordt dan ook geadviseerd om ook in dergelijke gebieden nader onderzoek te verrichten naar archeologische resten.