De Hertogpoort herontdekt Archeologisch onderzoek naar een stadspoort (15e-19e eeuw) op het Hertogplein in Nijmegem

<p>Gemeente Nijmegen, Bureau Archeologie en Monumenten heeft deels opgraving en deels begeleiding uitgevoerd aan het Hertogplein te Nijmegen. Voorafgaand aan de herinrichtings- en rioleringswerkzaamheden in 2006 op het Hertogplein en in de Hertogstraat te Nijmegen was het reeds bekend dat in de ondergrond resten van een oude stadspoort aanwezig konden zijn. De blootlegging van massief muurwerk, grotendeels uit mergel bestaande, en fragmenten van bakstenen muurwerk – waaronder twee kelders – sprak tijdens de opgraving bij velen tot de verbeelding.<br>De opgegraven muurresten zijn geïdentificeerd als delen van de Hertsteeg- of Hertogpoort en de aansluitende stadsomwalling, die hier vanaf het midden van de 15e eeuw was gesitueerd. De oudste structuren en muurfragmenten – zoals een grote kelder en losse muurdelen – zijn waarschijnlijk te verbinden met de vroegste fase van de stenen Hertogpoort uit de periode ca. 1456–1468. Deze grote kelder heeft waarschijnlijk tot de oude hoofdpoort behoord. Als vanaf 1522 de Hertogpoort en de stadsomwalling een grootscheepse verbouwing ondergaan is de oude poort grotendeels afgebroken. De nieuwe poort staat mogelijk op de plek van de oude voorpoort, met een op mergel gefundeerde boogbrug en walmuur. We kennen deze poort goed van de vele prenten en foto’s uit de 17e, 18e en 19e eeuw. Tegen de fundering van de boogbrug bevonden zich de vertrekken van de wacht, waartoe ook een kleine kelder heeft behoord. Tot de sloop tussen 1876 en 1880 maakte de Hertogpoort deel uit van de verdedigingswerken van de stad.<br>Buiten spaarzame resten uit de Romeinse tijd en middeleeuwen, heeft het onderzoek een grote hoeveelheid aardewerk, tabakspijpen, munten, metalen voorwerpen en dierlijk bot opgeleverd, hoofd-zakelijk afkomstig uit de beide kelders. De vondsten uit de grote kelder dateren tussen het einde van 16e en begin van de 18e eeuw, met nadruk op de 17e eeuw. Het betreft wellicht afval van de nabij gehuisveste poortwachters. De kleine kelder is direct als beerput voor een van de wachtvertrekken gebruikt. Het materiaal uit deze beerput dateert uit de late 18e en 19e eeuw ; 30 fragmenten aardewerk en glas zijn vanwege het gesloten karakter van de context opgenomen in een catalogus volgens het Deventer-systeem.<br>Ondanks de fragmentaire staat van het muurwerk heeft de opgraving nieuwe informatie opgeleverd over de bouw van een stadspoort en -omwalling in 15e en 16e eeuw, inclusief het dagelijkse leven van de wacht tot de sloop van de vestingwerken. Tijdens de Monumentendag van 2008 is op het Hertogplein een visualisatie van de poort en stadsmuur onthuld.</p>