ความเหลื่อมล้ำของคุณภาพทางการศึกษาของนักเรียนไทยจากการประเมินระดับนานาชาติ PISA

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่กำหนดผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาของประเทศไทย จากการประเมินระดับนานาชาติ PISA และวิเคราะห์สาเหตุของความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของประเทศไทย ระหว่างนักเรียนที่มีระดับดัชนีสถานะทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (ESCS) สูงกับต่ำ ตั้งแต่ปี 2552 – 2561 การวิเคราะห์อาศัยฟังก์ชันการผลิตทางการศึกษา และการวิเคราะห์ด้วยวิธีการ Blinder - Oaxaca decomposition (BOD)ผลการศึกษา ปัจจัยที่กำหนดผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาของประเทศไทย (ก) ปัจจัยส่วนบุคคล พบว่านักเรียนหญิงมีแนวโน้มที่จะรู้หนังสือมากกว่านักเรียนชาย (ข) ปัจจัยลักษณะภูมิหลังครอบครัว พบว่าระดับการศึกษาของพ่อและแม่ ดัชนีความมั่งคั่งของครอบครัว และดัชนีทรัพยากรการศึกษาที่บ้านของนักเรียน มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับผลสัมฤทธิ์ ยกเว้นระดับการศึกษาของแม่ของนักเรียนที่มีระดับดัชนีสถานะทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ต่ำ ที่มีความสัมพันธ์เชิงลบกับผลสัมฤทธิ์ (ค) ปัจจัยลักษณะของโรงเรียน พบว่านักเรียนในเขตเมืองมีผลสัมฤทธิ์สูงกว่านักเรียนในเขตชนบท และนักเรียนในโรงเรียนรัฐมีผลสัมฤทธิ์สูงกว่านักเรียนในโรงเรียนเอกชน ขนาดของโรงเรียนมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับผลสัมฤทธิ์ ในทางตรงกันข้าม ขนาดของชั้นเรียนและสัดส่วนนักเรียนต่อครู มีความสัมพันธ์เชิงลบกับผลสัมฤทธิ์ความเหลื่อมล้ำระหว่างนักเรียนที่มีระดับดัชนีสถานะทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (ESCS) สูงกับต่ำ (ก) ในช่วงปี 2552 – 2555 เกิดขึ้นมาจากขนาดของปัจจัยการผลิตที่ส่งผลต่อการศึกษาเป็นหลัก ซึ่งประกอบด้วยปัจจัยลักษณะภูมิหลังของครอบครัว ได้แก่ ระดับการศึกษาของพ่อและแม่ ดัชนีทรัพยากรการศึกษาที่บ้านของนักเรียน และปัจจัยลักษณะของโรงเรียน ได้แก่ สถานที่ตั้งของโรงเรียน ขนาดของโรงเรียน (ข) ในช่วงปี 2558 – 2561 ความเหลื่อมล้ำเกิดมาจากทั้งขนาดของปัจจัยการผลิต และประสิทธิภาพของปัจจัยการผลิต ซึ่งประกอบด้วยปัจจัยลักษณะภูมิหลังของครอบครัว คือ ระดับการศึกษาของพ่อและแม่ และปัจจัยลักษณะของโรงเรียน ได้แก่ สถานที่ตั้งของโรงเรียน ขนาดของโรงเรียน และสัดส่วนนักเรียนต่อครู (ค) ความเหลื่อมล้ำระหว่างปีของนักเรียนที่มีระดับดัชนีสถานะทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม สูงกับต่ำ ในช่วงปี 2552 – 2555 เกิดมาจากประสิทธิภาพของปัจจัยการผลิต ด้านปัจจัยส่วนบุคคล คือ เพศ และในช่วงปี 2558 – 2561 เกิดมาจากขนาดของปัจจัยการผลิต