การเตรียมผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางต้นแบบจากสารสกัดครามและผงอินดิโก

ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากธรรมชาติเป็นที่สนใจของตลาดเครื่องสำอางในประเทศไทยอย่างมาก เนื่องจากมีคุณสมบัติเฉพาะในแต่ละส่วนของพืช และสามารถใช้เป็นสมุนไพรรักษาโรคได้ การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสมบัติการต้านอนุมูลอิสระ ต้านจุลินทรีย์ และทดสอบความเป็นพิษต่อเซลล์ของสารสกัดจากคราม และสีคราม เพื่อสร้างผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง โดยศึกษาความเข้มข้นที่เหมาะสมของเอทานอลในการสกัดส่วนต่าง ๆ จากต้นคราม (Indigofera tinctoria) ได้แก่ ใบ เมล็ด และราก ด้วยวิธีสกัดแบบแช่หมัก (maceration) จากการวิเคราะห์ปริมาณสารประกอบฟีนอลทั้งหมด (total phenolic content, TPC) โดยวิธีโฟลิน ซิโอแคลทู (folin Ciocalteu) พบว่าสารสกัดในใบที่สกัดด้วย 95.5% เอทานอล มีปริมาณสารประกอบฟีนอลสูงสุด เท่ากับ 25.57±3.90 มิลลิกรัมกรดแกลลิค/กรัมตัวอย่างแห้ง เมื่อตรวจสอบการต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี Ferric reducing ability power (FRAP) และวิธี 1,1-Diphenyl-2-picrylhydrazyl radical (DPPH) พบว่าสารสกัดในเมล็ดที่สกัดด้วย 70% เอทานอลมีความสามารถในการรีดิวซ์เฟอร์ริกสูงสุดเท่ากับ 811.52±3.39 ไมโครโมล/กรัมตัวอย่างแห้ง และสารสกัดในเมล็ดที่สกัดด้วย 95.5% เอทานอล และ 70% เอทานอล มีค่า IC50 ต่ำสุดเท่ากับ 0.10 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร เช่นเดียวกับผงสีครามธรรมชาติ และพบว่าสารสกัดในเมล็ด และราก ที่สกัดด้วย 70% เอทานอล มีความเป็นพิษต่อเซลล์ผิวหนัง (human dermal fibroblasts, adult, HDFa) ต่ำกว่าสารสกัดจาก 95.5% เอทานอลในใบคราม มีค่าความเข้มข้น ที่ทำให้เป็นพิษต่อเซลล์ (IC50) สูงสุดเท่ากับ 5.69 x 103, 2.72 x 103 และ 8.97 x 102 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร ตามลำดับ ขณะที่ผงสีครามธรรมชาติมีความเป็นพิษต่อเซลล์ผิวหนังต่ำกว่าสีครามชนิดอื่น ๆ โดยมีค่า IC50 สูงสุด ที่ความเข้มข้น 2.24 x 103 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร จากการทดสอบฤทธิ์ต้านเชื้อจุลินทรีย์ทั้ง 3 สายพันธุ์ ได้แก่ Staphylococcus aureus ATCC 6538, Pseudomonas aeruginosa ATCC 9027 และ Candida albicans ATCC 10231 ของสารสกัดจากส่วนต่าง ๆ ของต้นคราม สีคราม และผลิตภัณฑ์เซรั่มจากสารสกัดเมล็ดครามด้วยวิธีการแพร่ (diffusion) พบว่า สารสกัด 95.5% เอทานอลในใบ (ความเข้มข้น 10 มิลลิกรัม/แผ่น) และสีครามธรรมชาติ (ความเข้มข้น 2 มิลลิกรัม/แผ่น) มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย S. aureus ATCC 6538 แต่ไม่พบฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย P. aeruginosa ATCC 9027 และเชื้อยีสต์ C. albicans ATCC 10231 ในเมล็ด ราก และผลิตภัณฑ์เซรั่มจากสารสกัดเมล็ดคราม อย่างไรก็ตาม เมื่อทดสอบประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์เซรั่มจากสารสกัดเมล็ดครามก่อนถูกเปิดใช้งาน และหลังเปิดใช้งาน ภายในระยะเวลา 6 เดือน พบว่าผลิตภัณฑ์เซรั่มจากสารสกัดเมล็ดครามคงไว้ซึ่งประสิทธิภาพของฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ดั่งที่ปรากฎไว้ในการต้านอนุมูลอิสระของเมล็ดคราม นอกจากนี้สารสกัดจากครามได้ถูกพัฒนาโดยการห่อหุ้ม (encapsulation) ในรูปแบบอิมัลชั่น (W/O/W) ด้วยสารเพิ่มความเสถียรคริสตัลนาโนเซลลูโลส (cellulose nanocrystal, CNC) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพความเสถียรของสารสกัดในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง