Doorslagsluis Herenstraat, Nieuwegein

ADC ArcheoProjecten heeft een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Doorslagsluis Herenstraat in Nieuwegein. De ondergrond van het plangebied bestaat waarschijnlijk grotendeels uit komklei en veen. Op basis van de geologische kaart 1: 50 000 zijn in het noorden van het plangebied oeverafzettingen aanwezig. Deze zullen afkomstig zijn van de Jutphaas meandergordel die ten noorden van het plangebied loopt. Indien in het plangebied oeverafzettingen aanwezig zijn kunnen in het plangebied resten voorkomen uit het Neolithicum tot en met de Romeinse tijd. De resten kunnen zich manifesteren als een archeologische laag, een doorwerkte oude bodem met hierin fragmenten aardewerk, bouwmateriaal, houtskool en dergelijke. Deze ’vuile’ laag bevindt zich in het bovenste deel van de oeverafzettingen. In de Volle Middeleeuwen (ca. 1050-1250) en Late Middeleeuwen (ca. 1250-1500) werd het gebied ontgonnen. De aanleg van de Vaartse Rijn was een belangrijke ruimtelijk structurerende kracht in het gebied. De Vaartse Rijn kwam tot stand tussen 1122 en 1373. In 1148 kwam de verbinding met de Hollandse IJssel tot stand, de Doorslag. Het toponiem de Doorslag komt van de doorsnijding, het doorslaan, van de Randdijk die voor het nieuwe tracé noodzakelijk was. Boven de open verbinding tussen de Vaartse Rijn en de Doorslag werd in 1603 een tolbrug gerealiseerd. In 1671 werd de eerste sluis gebouwd. In de loop van de 19e eeuw is de sluis meerdere keren gerestaureerd en mogelijk in zijn geheel vervangen. De resten uit deze periode kunnen bestaan uit funderingen van bebouwing en restanten van voorgangers van de huidige sluis, ophogingspakketten en beschoeiingen. Ter plaatse van de watergang de Doorslag kunnen resten voorkomen zoals scheepswrakken en beschoeiingen.