ทุนทางสังคมกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและป่าต้นน้ำ: กรณีศึกษา ชุมชนบ้านมาบจันทร์ หมู่ 7 ต. แกลง อ. เมืองระยอง จ. ระยอง

การศึกษาเรื่องทุนทางสังคมกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและป่าต้นน้ำ กรณีศึกษา ชุมชนบ้านมาบจันทร์ หมู่ 7 ต.แกลง อ.เมืองระยอง จ.ระยอง เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบ กลไกและกระบวนการการจัดการทรัพยากรน้ำและป่าต้นน้ำโดยทุนทางสังคม เพื่อสังเคราะห์รูปแบบการจัดการทรัพยากรน้ำ และป่าต้นน้ำโดยทุนทางสังคม ด้วยวิธีการสังเกตุอย่างมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสัมภาษณ์ Key informant ทั้งในชุมชนและหน่วยภายนอก จากการศึกษาพบว่าชุมชนบ้านมาบจันทร์ เป็นชุมชนที่เกิดขึ้นจากการโยกย้ายมาจับจองขยายพื้นที่ทำกินของคนที่มาจากชุมชนในพื้นที่ใกล้เคียง ด้วยความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ทำให้สามารถเพาะปลูกพืชได้เพียงพอต่อการดำรงชีพและแลกเปลี่ยนและแจกจ่ายกันภายในชุมชนเกิดการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน ด้วยอิทธิพลของแนวคิดแบบทุนนิยมทำให้ในปี 2492 จนถึง 2506 เกิดการสัมปทานป่าในพื้นที่ ป่าต้นน้ำของชุมชนถูกทำลายส่งผลให้เกิดความแห้งแล้งในพื้นที่ ขาดแคลนน้ำในการทำการเกษตร ทำให้กลุ่มผู้นำชุมชนได้ลุกขึ้นมาแก้ไขปัญหา ด้วยการฟื้นฟูป่าต้นน้ำร่วมกับกรมป่าไม้ ด้วยจิตสำนึกรักษ์ชุมชน โดยมีการทำกิจกรรมต่างๆสร้างการมีส่วนร่วมกับคนในชุมชนให้ช่วยกันดูแลป่าต้นน้ำและได้สร้างเครือข่ายกับหน่วยงานภายนอกให้เข้ามาสนับสนุนการฟื้นฟูป่าต้นน้ำอย่างต่อเนื่อง และได้ต่อยอดกิจกรรมสู่การบริหารจัดการน้ำของชุมชนจนชุมชนสามารถแก้ปัญหาภัยแล้งได้อย่างยั่งยืน จากการศึกษาได้พบรูปแบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและป่าต้นน้ำ ประกอบด้วยปัจจัยภายในอันได้แก่ ผู้นำชุมชน ระบบความสัมพันธ์เครือญาติ ประเพณีและวัฒนธรรมชุมชน ส่วนปัจจัยภายนอก ได้แก่ การสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน