การพัฒนาระบบการดำเนินงานการยศาสตร์ของพนักงานทำความสะอาดในสถานประกอบกิจการแห่งหนึ่ง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบการดำเนินงานการยศาสตร์ของพนักงานทำความสะอาดในสถานประกอบการเพื่อลดอุบัติการณ์ ความรุนแรง และความเสี่ยงของการเกิดอาการทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อจากการทำงาน โดยกิจกรรมหลักประกอบด้วย 1) การแต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงานการยศาสตร์ 2) การสื่อสารประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ 3) การอบรมให้ความรู้ 4) การประเมินความเสี่ยงท่าทางการทำงาน 5) การวิเคราะห์งานเพื่อความปลอดภัย 6) การจัดทำขั้นตอนการปฏิบัติงานที่ปลอดภัย และ7) การติดตามสังเกตพฤติกรรมการปฏิบัติงานที่ถูกต้องตามหลักการยศาสตร์ เครื่องมือที่ใช้การศึกษาครั้งนี้ ได้แก่ 1) แบบสอบถามประกอบด้วยข้อมูลทั่วไป ข้อมูลการทำงาน ข้อมูลอุบัติการณ์และความรุนแรงของการเกิดอาการทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อจากการทำงาน และแบบวัดความรู้ทางด้านการยศาสตร์ 2) แบบประเมินความเสี่ยงท่าทางการทำงานทั่วทั้งร่างกาย (Rapid Entry Body Assessment: REBA) 3) แบบวิเคราะห์งานเพื่อความปลอดภัย (Job safety analysis: JSA) และ 4)แบบประเมินพฤติกรรมการปฏิบัติงานที่ถูกต้องตามหลักการยศาสตร์ โดยทำการศึกษาเป็นระยะเวลา 4 เดือน วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา วิเคราะห์เปรียบเทียบอุบัติการณ์ ความรุนแรงของอาการทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อก่อนและหลังการพัฒนาระบบการดำเนินงานการยศาสตร์ โดยใช้สถิติ Chi Square วิเคราะห์เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนความเสี่ยงของท่าทางการทำงาน พฤติกรรมการปฏิบัติงานและความรู้ด้านการยศาสตร์ก่อนและหลังการพัฒนาระบบการดำเนินงานการยศาสตร์โดยใช้สถิติ Pair T-test ผลการศึกษาพบว่า ข้อมูลทั่วไปของพนักงานทำความสะอาดส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 96.3 อายุเฉลี่ย 51 ปี ระดับการศึกษาส่วนใหญ่อยู่ในระดับมัธยมศึกษาร้อยละ 37.8 มีการทำงานที่เสี่ยงต่ออาการปวดทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ ได้แก่ งานที่มีการก้ม การเงยหรือแหงนคอ และงานที่มีการเอื้อม ร้อยละ 98.1 96.2 และ92.5 ตามลำดับ มีอุบัติการณ์ของอาการทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ ส่วนใหญ่ปวดบริเวณไหล่ หลังส่วนล่างและขาส่วนล่างตามลำดับ หลังพัฒนาระบบการดำเนินงานการยศาสตร์พบว่า ค่าสัดส่วนอุบัติการณ์ และความรุนแรงของอาการทางระบบกระดูกและกล้ามเนื้อแตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้ด้านการยศาสตร์ และค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมการปฏิบัติงานที่ถูกต้องเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และค่าเฉลี่ยคะแนนความเสี่ยงของท่าทางการทำงานลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ