ภาระภาษีเงินได้ของวิชาชีพวิศวกร: ศึกษาเปรียบเทียบกับภาษีเงินได้ของสหรัฐอเมริกา

ภาระภาษีเป็นสิ่งที่ควบคู่กับการเป็นพลเมืองของรัฐ ตามหลักการในรัฐธรรมนูญของไทยกับสหรัฐอเมริกา การเสียภาษีย่อมเป็นหน้าที่สำคัญในฐานะพลเมืองของรัฐนั้น ๆ ซึ่งเป็นความจำเป็นที่พลเมืองของรัฐต้องเสียภาษีและต้องเสียอย่างถูกต้อง โดยที่วิชาชีพวิศวกร เป็นอาชีพหนึ่งซึ่งมีรายได้ถึงเกณฑ์ต้องเสียภาษี ด้วยเหตุที่ค่าตอบแทนการประกอบอาชีพนี้ค่อนข้างสูง อีกทั้งเป็นวิชาชีพที่ถือว่ามีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ เนื่องจากได้ทำหน้าที่ควบคุมความปลอดภัย ซึ่งมีผลโดยตรงต่อนวัตกรรมใหม่ ตลอดจนการสร้างสรรค์ความเจริญและสร้างรายได้ให้แก่ประเทศ โดยในแง่การประกอบวิชาชีพ ย่อมต้องมีการควบคุมโดยกฎหมายของรัฐอย่างเคร่งครัด เนื่องจากเกี่ยวพันและเชื่อมโยงกับการที่ต้องรับผิดชอบต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน ตลอดจนต้องรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม และคำนึงถึงความปลอดภัยเป็นสำคัญ ซึ่งจากการศึกษา พบว่า การประกอบอาชีพวิศวกรไทยกับสหรัฐอเมริกานั้น มีความคล้ายคลึงกัน กล่าวคือ มีรากฐานความคิด ที่เห็นว่า วิชาชีพวิศวกรเป็นวิชาชีพที่จำเป็นต้องมีความรู้ความสามารถเฉพาะด้าน และต้องมีองค์กรควบคุมมาตรฐานอย่างเคร่งครัด แต่เมื่อศึกษาเปรียบเทียบหลักกฎหมายภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกาที่เกี่ยวข้องกับวิชาชีพวิศวกร พบว่า ในส่วนของภาระภาษีมีความแตกต่างกันในหลายประการ วิทยานิพนธ์เล่มนี้ ใช้การวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) จากการค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ อาทิ ประมวลรัษฎากร ตำรากฎหมาย คำพิพากษาฎีกา หนังสือตอบ ข้อหารือของกรมสรรพากร บทความ วารสาร และวิทยานิพนธ์ โดยการวิเคราะห์เปรียบเทียบกฎหมายไทยกับสหรัฐอเมริกา (ในประเด็นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาระดับรัฐบาลกลาง (Federal Income Tax)) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางในการปรับปรุงกฎหมายภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามประมวลรัษฎากรไทย ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับวิชาชีพวิศวกร เพื่อให้วิชาชีพวิศวกรไทยสามารถชำระภาษีได้อย่างถูกต้องยิ่งขึ้น (โดยมีข้อเสนอในการปรับปรุง อาทิ การแบ่งประเภทเงินได้พึงประเมิน ซึ่งเป็นหลักการที่เชื่อมโยงกับการหักค่าใช้จ่าย เงินได้สุทธิ อัตราภาษี และจำนวนภาษีที่ต้องชำระ สมควรปรับปรุงโดยกำหนดบทนิยาม คำว่า “วิศวกรรม” ให้ชัดเจน เพื่อลดความผิดพลาดในการตีความและอาจนำไปสู่การจัดประเภทรายได้พึงประเมิน ที่ไม่ถูกต้อง หรือใช้แนวทางเดียวกันกับสหรัฐอเมริกา โดยไม่มีการจัดประเภทเงินได้พึงประเมินเป็นอนุมาตราต่าง ๆ อีกต่อไป แต่ให้ถือว่า รายรับทั้งหมดที่บุคคลธรรมดาได้รับในปีภาษี เป็นจำนวนเงินที่ต้องนำมาคำนวณเป็นเงินได้สุทธิ (Taxable Income) โดยเน้นที่การรวบรวมให้ครอบคลุมทุกรายรับและมุ่งเน้น (Focus) ที่จำนวนรวม (Total Income) เป็นหลัก) กล่าวได้ว่า วิชาชีพวิศวกร มีความสำคัญต่อสังคมและการพัฒนาประเทศ เพราะต้องอาศัยความรู้ความสามารถเฉพาะทาง โดยผลของการทำงานส่งผลกระทบต่อคนส่วนใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านความปลอดภัยในการใช้ชีวิตของคนในสังคม เพราะเป็นผู้มีบทบาทในการวางรากฐานสาธารณูปโภคที่สำคัญ ไม่ว่าจะเป็น อาคารที่อยู่อาศัย ระบบขนส่ง ยานพาหนะ ระบบไฟฟ้า ระบบน้ำ ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยในการใช้ชีวิตอย่างปกติสุขของประชาชน ดังนั้น เพื่อไม่ให้มีผลกระทบต่อการทำงานหลักที่ต้องอาศัยความละเอียดรอบคอบและรับผิดชอบต่อสังคมค่อนข้างสูง เพราะผลงานของวิชาชีพวิศวกรนี้ จะอยู่คู่กับสังคมต่อเนื่องเป็นเวลานาน ความผิดพลาดแม้เพียงเล็กน้อย กว่าจะปรากฏผลอาจจะใช้เวลา แต่เมื่อเกิดเหตุขึ้นแล้วดังเช่นในข่าวที่ปรากฏหลายครั้ง อาจทำให้มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บมากมาย สร้างความสูญเสียและเศร้าโศกให้กับคนในสังคม เพราะฉะนั้น ผู้เขียนจึงหยิบยกปัญหาภาระภาษีของวิชาชีพวิศวกรไทยมาเป็นกรณีศึกษา เพื่อชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นของภาครัฐที่ควรส่งเสริมวิชาชีพนี้ อีกทั้งสมควรปรับปรุงหลักกฎหมายภาษีที่เกี่ยวข้องกับวิชาชีพวิศวกรดังกล่าว เพื่อให้ภาระภาษีของวิชาชีพวิศวกรเป็นไปโดยสะดวก ตลอดจนมุ่งเน้นให้เกิดความเป็นธรรมในการจัดเก็บภาษีต่อไป