Boxtel, Markt Boxtel-Markt

<p>In opdracht van de gemeente Boxtel heeft BAAC een opgraving (variant archeologische begeleiding. IVO-P) uitgevoerd in het plangebied Markt te Boxtel. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen herinrichting van de markt waarbij op verschillende locaties eventuele archeologische waarden bedreigd worden.</p><p>Het plangebied ligt in het historische centrum van Boxtel aan de Markt en Rozemarijnstraat en wordt begrensd door de bebouwing aan de Markt en de Rozemanrijnstraat. Het plangebied is onbebouwd, in gebruik als markt (en parkeerplaats) en (winkel)straat. De oppervlakte van het plangebied bedraagt circa 2200 m2. De oppervlakte van het onderzoeksgebied bedraagt circa 588 m2.</p><p>Het plangebied ligt binnen de oude dorpskern van Boxtel. De eerste vermelding van Boxtel dateert uit de 11e eeuw. Het dorp is ontstaan op de oostelijke oever van de Dommel en beslaat grofweg de kerkheuvel en omgeving, de Markt (voorheen het Strijp genoemd), de Rechterstraat, Burgakker en kasteel Stapelen.<br>Het plangebied maakt deel uit van een dekzandkopje in het beekdal van de Dommel. In het dekzand heeft zich een moderpodzol ontwikkeld, die door latere grondbewerking grotendeels is afgetopt en is opgenomen in de onderste cultuurlaag. Deze cultuurlaag is vermoedelijk voor het laatst in de 14e eeuw bewerkt. Hierna is, mede door toename van de overstromingen van de Dommel en door het gebruik als dorpskern, een 30 tot 40 cm dik ophoogdek ontstaan. In de 19e/20e eeuw is het plangebied verder opgehoogd en in de tweede helft van de 20e, begin 21e eeuw verstoord met bouwzand door de aanleg van kabels en leidingen, bestratingen e.d.</p><p>De archeologische resten kunnen worden toegekend aan verschillende fasen van de ontwikkeling van de oude kern van Boxtel. Tijdens het onderzoek Boxtel-Markt zijn archeologische resten aangetroffen van een nederzetting die te dateren is tussen de 12e tot de 20e eeuw. De archeologische sporen bestaan uit paalkuilen, kuilen, waterputten en muurwerk. Het vondstmateriaal bestaat uit aardewerk, glas, metaal, bot en paleoecologische materiaal. Deze resten zijn in vijf fasen onder te verdelen.</p><p>De vernatting van het beekdal van de Dommel heeft gezorgd voor goede conserverende omstandigheden in de bodem. In combinatie met de ophoging van het nederzettingsareaal zijn zowel archeologische sporen als mobilia zowel (organisch als anorganisch) relatief goed bewaard gebleven.<br>Goed geconserveerde archeologische resten zijn te verwachten direct onder het recente op ophoogzand van de Markt. De vernatting van het beekdal van de Dommel heeft gezorgd voor goede conserverende omstandigheden in de bodem. In combinatie met de ophoging van het nederzettingsareaal zijn zowel archeologische sporen als mobilia zowel (organisch als anorganisch) relatief goed bewaard gebleven.<br>De sporen zijn over het algemeen goed bewaard, te meer zij voor een deel worden afgedekt door een ophoogdek. Anderzijds wordt een deel van de sporen doorsneden door jongere sporen. Het vondstmateriaal is afkomstig uit antropogeen contexten als grondsporen en ophooglagen. Een deel van het materiaal uit de ophooglagen is beland in onder liggende sporen.</p><p>Op basis van bovenstaande kan gesteld worden dat de resten die tijdens de begeleiding van de herinrichting behoren tot een behoudenswaardige vindplaats. Het betreft de bewoningsresten van het historische Boxtel daterend van de 12e tot het begin van de 20e eeuw. Het gaat om een gestratificeerde vindplaats waarbinnen ten minsten vijf fasen zijn te onderscheiden.<br>Aangezien tijdens het onderzoek slechts een klein deel van de vindplaats is aan gesneden zullen de sporen buiten de onderzochte delen ook aanwezig zijn. Derhalve kan voor het gehele gebied van de Markt en omgeving een hoge archeologische waarden worden gegeven.</p><p>De resultaten sluiten aan op eerder uitgevoerd onderzoek in het plangebied de Croon direct ten westen van het onderzoekgebied hier is een greppel gevonden uit de 13e eeuw. Deze greppel kan als afwateringsgreppel hebben gediend voor het huidige plangebied omdat de greppel een goede verbinding lijkt te vormen tussen de Dommel en het dekzandkopje. Het uitgevoerde onderzoek bevestigd het reeds bekende beeld over de ontwikkeling van het dorp Boxtel. Toekomstig onderzoek kan meer inzicht geven over de ontwikkeling en gebruik van het gebied rond de Markt.</p>