Transect-rapport 2711: Een Archeologisch Inventariserend Veldonderzoek door middel van Proefsleuven. Essenboom 2, Laren, Gemeente Laren (GD).

<p>In maart-april 2020 is een archeologisch inventariserend proefsleuvenonderzoek (IVO-P) uitgevoerd in een plangebied aan de Esseboom 2 in Laren (gemeente Laren).</p><p>Bij het onderzoek zijn in totaal 14 proefsleuven aangelegd met een totaaloppervlak van circa 534 m2 (ongeveer 4% van het plangebied). De aanleg van de sleuven werd in het veld bemoeilijkt door de aanwezigheid van een grote hoeveelheid kabels en leidingen die niet op de KLIC-melding stond, alsook het voorkomen van uitgestrekte groenvoorzieningen, paden en recente verstoringen in de vorm van betonblokken. Verder zijn in het plangebied een vijftal boringen gezet, waarvan drie inpandig.</p><p>Op basis van het proefsleuvenonderzoek is in het plangebied sprake van twee archeologische vindplaatsen met sporen en vondsten. Eén vindplaats dateert uit de Late-Middeleeuwen/Nieuwe tijd en bestaat uit een esdek met daarop plaatselijk een akkerlaag. Op deze vindplaats is in totaal sprake van twee kuilsporen, één karrenspoor en een complex van grondverbeteringsgreppels. Deze bevinden zich in het oosten van het onderzoekgebied in werkputten 8 en het zuiden van werkput 11. Uit de sporen is loodgeglazuurd rood aardewerk afkomstig en uit de akkerlaag een koperen muntje uit de Nieuwe tijd. Op basis van de hoeveelheid en het type sporen lijkt het hier om de periferie van een erf (achtererf) te gaan.</p><p>Sporen en vondsten uit de IJzertijd zijn aangetroffen onder het middeleeuws esdek in een oude akkerlaag en natuurlijke dekzand- en smeltwaterafzettingen. Hier gaat het om een spieker, of mogelijk grotere structuur in werkput 3, twee afzonderlijke delen van gebouwplattegronden in werkput 10, en twee complexen van kuilsporen in werkputten 8 en 11. Tevens is uit deze periode een greppel aangetroffen in het zuiden van werkput 8. Vondstmateriaal betreft met name fragmenten van gebruiksaardewerk, maar er zijn ook (delen van) kookstenen aangetroffen. De sporen en vondsten duiden er gecombineerd op dat hier sprake is van een deel van een nederzettingsterrein. Hierbinnen zijn vermoedelijk een kern en periferie te onderscheiden, die zich respectievelijk in het zuidoosten en het noorden bevinden. De kern bevond zich dus op het natuurlijk hoger gelegen deel van het plangebied: de flank van de Aardjesberg; een smeltwaterglooiing.</p><p>De resten uit de Late-Middeleeuwen/Nieuwe tijd en de resten uit de IJzertijd zijn gewaardeerd als twee aparte vindplaatsen. Op basis van de waardestelling zijn de resten uit de Late-Middeleeuwen/ Nieuwe tijd als niet behoudenswaardig aan te merken. De resten uit de IJzertijd zijn wel behoudenswaardig. </p><p>De gaafheid van de sporen uit zowel de Late-Middeleeuwen/Nieuwe tijd als de IJzertijd is redelijk te noemen: sporen zijn veelal duidelijk te herkennen in het veld, maar dit gaat voor enkele sporen niet op. Verder lijkt een deel van de vindplaats uit de middeleeuwen te zijn afgetopt door (sub)recente bodemingrepen. Toch geldt dat ook onder de huidige bebouwing archeologische niveaus nog intact zijn; de huidige bebouwing heeft niet ingrijpend afgedaan aan de ‘gaafheid’ hiervan. De vondsten kennen verder een matige tot redelijke preservatiegraad: over het algemeen is sprake van kleine fragmenten aardewerk met een gaaf oppervlak. Het natuursteen is deels heel en deels gebroken aangetroffen. Het vuursteen is compleet aangetroffen en niet gepatineerd. Verder geldt dat ongeveer de helft van de vondsten is aangetroffen buiten sporen en de andere helft in spoorcontext.</p><p>Op basis van de gaafheid en conserveringsgraad van de sporen en vondsten is sprake van een goede ‘fysieke kwaliteit’ van archeologische resten in het plangebied. Dit geldt voor zowel de middeleeuwse resten als de resten uit de IJzertijd. De inhoudelijke kwaliteit van de vindplaats uit de Late-Midddeleeuwen/Nieuwe tijd is echter laag: er zijn summier sporen aangetroffen van landgebruik, die duiden op extensief gebruik van het plangebied in deze periode.<br>Voor de vindplaats uit de IJzertijd valt wel wat te zeggen voor inhoudelijke kwaliteit. Uit deze periode is namelijk zowel sprake van de kern als de periferie van een nederzettingsterrein, met daarop (delen van) gebouwplattegronden. De vindplaats strekt zich op basis van het onderzoek ook tot buiten de aangelegde werkputten uit. Verwacht wordt dat door aanvullend onderzoek in de toekomst de vindplaats dus verder in kaart kan worden gebracht. Verder is in de omgeving van het plangebied nog weinig bekend met betrekking tot (woonplaatsen uit) de IJzertijd. Door de diversiteit van resten (kern, periferie) alsook verwachte informatiewaarde en fysieke kwaliteit is de vindplaats uit de IJzertijd aan te merken als behoudenswaardig.</p>