Een archeologisch onderzoek van een middeleeuwse waterput aan de Woldsingel 41 - 43 te Eelderwolde, gemeente Tynaarlo (Dr.)

<p>Op 11 september 2008 werd de provinciaal archeoloog van Drenthe, dr.W.A.B. van der Sanden, benaderd door amateurarcheoloog dhr. F. Moes te Den Haag. Dhr. Moes had op een reeds vrijgegeven terrein aan deWoldsingel te Eelderwolde archeologische sporen in de vorm van een waterput en een venige vlek met aardewerk aangetroffen.<br>Ter plaatse heeft op grote schaal grondverzet plaatsgevonden ten behoeve van de aanleg van nieuwe woonwijken. Een korte veldinspectie deed de provinciaal archeoloog besluiten dat de resten van voldoende waarde waren om door een archeologisch bedrijf te laten documenteren. In zijn opdracht heeft Archaeological Research & Consultancy (ARC bv) het archeologisch onderzoek uitgevoerd. De plaats is ontdekt door dhr. Moes, doordat hij gealarmeerd werd door de venige vlekken en daarmee geassocieerd aardewerk. Het maaiveld ter hoogte van vindplaats ligt op nagenoeg precies NAP.3 Hij had de rommelige bovenlagen al verwijderd, waardoor duidelijk de vorm van een waterput met een wand van veenplaggen en een losse venige vlek zichtbaar waren (vlakhoogte 0,3m−NAP). De schacht van de waterput had een diameter van ongeveer 80 cm. Enkele decimeters ten noordwesten van de waterput bevond zich een venige vlek (afb. 2). Uit de venige vlek had dhr. Moes al een grote hoeveelheid aardewerkscherven geborgen, die hij na afronding van het veldonderzoek aan ARC bv heeft overgedragen. De waterput is, nadat deze in het vlak gedocumenteerd was, gecoupeerd. Hierbij bleek dat de waterput zelf nog ongeveer 30 cm diep was. De uit veenplaggen opgeworpen wand lijkt ongeveer 20 cm dieper ingegraven (afb. 3). Het kan echter ook zo zijn dat het zand als gevolg van stuwing door kwel iets omhoog is gekomen in de putschacht. De wand is niet bijzonder netjes geconstrueerd. Vooral aan de westzijde van de coupe (links op de foto) is dit duidelijk te zien. Mogelijk heeft dit te maken met het feit dat we met de onderkant van de put te maken hebben en is de constructie hogerop netter geweest. De plaggen bestaan uit matig amorf mineraalarm veen. Tussen de plaggen bevonden zich zandlaagjes waardoor ze nog goed van elkaar te onderscheiden waren. Tussen de plaggen is geen aardewerk aangetroffen. De vulling van de put bestaat uit rommelig zand met een enkele aardewerkscherf. Ook bevonden zich in de put enkele fragmenten bewerkt hout, waaronder een stuk met een gat van een pen-en-gatverbinding. Een opvallende vondst is een duidelijk gestoken turf (vondstnummer 4) onderin de waterput. De venige vlek naast de put bleek te bestaan uit de plaggen waaruit ook de wanden van de put opgeworpen zijn. Mogelijk heeft hier de voorraad gelegen toen de putwanden opgebouwd zijn. Tussen deze plaggen werd veel aardewerk aangetroffen. De aanwezigheid van een losse stapel veenplaggen op vrijwel dezelfde diepte als de put zelf, in combinatie met het feit dat aan de buitenkant van de putwand dunne laagjes zand tussen de plaggen gespoeld zijn, schept duidelijkheid over de wijze waarop de put geconstrueerd is. Hiervoor is eerst een groter gat gegraven.<br>Vervolgens is de putwand opgestapeld. Tenslotte is het gat weer met zand aangevuld. Dit zand is hierbij deels tussen de plaggen gestroomd. Aan de binnenkant van de putwand heeft men gezorgd dat de plaggen goed op elkaar aansloten en dus een goed afsluitende mantel vormden. Door de beperkte tijd die voor het onderzoek beschikbaar was, bleek het niet mogelijk het omliggende vlak zover bloot te leggen dat de omvang van de aanvankelijk gegraven kuil bepaald kon worden. De put is qua constructie en afmetingen vergelijkbaar met de waterputten die door Casparie zijn aangetroffen bij zijn onderzoek aan veenterpen in Neerwolde (Casparie 1988). Vermoedelijk gaat het bij deze waterput ook om een waterput van een veenterp. Doordat het overgrote deel van de waterput al verloren is gegaan, is hier helaas niets met zekerheid over te zeggen.</p>