Berkhof en Whemerbeek te Winterswijk

<p>In opdracht van Econsultancy B.V. heeft ADC ArcheoProjecten een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Berkhof en Whemerbeek in Winterswijk (gemeente Winterswijk). In een eerder stadium van het onderzoek is hiertoe door Econsultancy een bureauonderzoek uitgevoerd.Vanwege de verwachte ligging van het plangebied binnen het beekdal van (de voorloper van) de Wehmerbeek, kunnen archeologische resten van (tijdelijke) nederzettingen, jacht- en visattributen, dumpzones, voorden, bruggen, wegen en depositieplaatsen voorkomen. Tijdens het Laat-Paleolithicum, het Mesolithicum en het Vroeg-Neolithicum had dit beekdal waarschijnlijk een grote aantrekkingskracht op mensen die in het gebied rondtrokken. Vanaf het Midden-Neolithicum deed de landbouw zijn intrede, met als gevolg dat er permanente nederzettingen ontstonden. Deze zullen vooral ontstaan zijn op de overgang van de hogere zandgronden naar het beekdal. Indien er archeologische resten voorkomen dan worden deze in het plangebied verwacht in het beekoverstromingsmateriaal.Ten behoeve van de snellere afvoer van regenwater zal de loop van de Wehmerbeek zijn rechtgetrokken tijdens de grootschalige ontginning van het gebied. Tevens zal de bodem binnen het plangebied verstoord zijn geraakt tijdens de in cultuurname van het plangebied als graslanden en later tijdens de aanleg van park Berkhof. Daarnaast is het uiterst zuidelijk deel van het plangebied bebouwd geweest, waardoor het zeer waarschijnlijk een deel van het bodemprofiel verstoord is. Mogelijk bevinden zich hier nog wel funderingsresten. De kans op het voorkomen van in situ archeologische resten is echter afhankelijk van de mate van bodemverstoring, welke tot dusver (nog) onvoldoende bekend is. De mate van verstoring van het bodemprofiel binnen het plangebied dient echter te worden bepaald door middel van een inventariserend veldonderzoek in de vorm van boringen.Afhankelijk van de mate van bodemverstoring kunnen binnen het plangebied archeologische resten voorkomen vanaf het maaiveld tot aan de onderzijde van de beekdalafzettingen. Gelet op het aantal beekgerelateerde archeologische resten die zijn aangetroffen nabij het plangebied, wordt de kans op het aantreffen van archeologische resten binnen het plangebied hoog geacht. De kans om attributen aan te treffen die voor de jacht of visvangst werden gebruikt, zoals boomstamkano’s, fuiken, visweren, strikken, netten, pijlen en harpoenen is het grootst in het lager gelegen deel van het beekdal. Hier kunnen ook deposities, al dan niet van rituele aard, en resten van infrastructurele werken voorkomen. De posities kunnen bestaan uit stenen en metalen voorwerpen, potten en menselijke of dierlijk resten.Bij infrastructurele werken moet vooral gedacht worden aan voorden, bruggen, knuppelpaden, sluizen, stuwen, dammen en wegen. De archeologische resten zullen door de, met name in het verleden hoge grondwaterstanden, en daardoor natte en zuurstofloze condities goed zijn geconserveerd. Het complextype en de omvang kunnen niet nader worden gespecificeerd door de beperkte gegevens.Tijdens het booronderzoek zijn geen beekeerdgronden waargenomen. De bovengrond bestaat uit een licht puinhoudend, matig humeus zandpakket, dat vermoedelijk is opgebracht ten tijde van de aanleg van het park Berkhof. De diepere ondergrond is opgebouwd uit onverstoorde beekafzettingen van de Whemerbeek. Deze bestaan hoofdzakelijk uit matig fijn tot matig grof zand met enkele klei-, leem- en veenlagen. Hierin zijn geen archeologische resten aangetroffen. In boring 7 is een restgeul aangeboord. Het aangetroffen vondstmateriaal dateert echter uit de Nieuwe tijd en heeft nauwelijks archeologische betekenis. Vermoedelijk is dat hierin terecht gekomen tijdens het kanaliseren van de beek waarbij de oude loop gedempt is.ADC ArcheoProjecten adviseert om in het plangebied geen aanvullend archeologisch onderzoek uit te voeren. Wat betreft de archeologie is er geen belemmering om het terrein vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter niet volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij het bevoegde overheid, zoals aangegeven in de Monumentenwet.</p>