Tramlijn 16 – Deelgebieden Z1 en Z2, gemeente Den Haag. Opgraving– variant archeologische begeleiding.

In het plangebied van tramlijn 16 zijn vervangingswerkzaamheden van het tramtracé uitgevoerd en is de openbare ruimte heringericht onder de projectnaam INTHR. In deelgebied Z1 (Torenstraat-Vondelstraat-Zoutmanstraat) zijn de spoorconstructies en tramhaltes vervangen en is het riool in de Vondelstraat en in een klein deel van de Zoutmanstraat vervangen. In deelgebied Z2 (Gravenstraat-Buitenhof) zijn de spoorconstructies en tramhaltes vervangen en uitgebreid. Verder zijn nog enkele bovenleidingpalen langs het tracé verplaatst en zijn in de hoek van de Grote Halstraat met de Dagelijkse Groenmarkt drie bomen geplant. Al deze werkzaamheden zijn archeologisch begeleid middels opgravingen. De centrale archeologische vraagstelling daarbij luidde, welke bijdrage levert de archeologische informatie over de opbouw van de ondergrond, de aard en intactheid van het aanwezige bodemarchief, de aard en datering van sporen, lagen, muurwerk, funderingen en artefacten en komt deze informatie overeen met de opgestelde gespecificeerde verwachting? Op meerdere locaties zijn archeologische sporen aangetroffen. Op het terrein Buitenhof (Z2) zijn een rij paaltjes en meerdere laatmiddeleeuwse ophogingslagen gedocumenteerd. Deze kunnen in verband worden gebracht met een wegverharding en reparaties daarvan. In de Gravenstraat (Z2) is een goot aangetroffen die waarschijnlijk bij een voorganger van het gebouw Gravenstraat 19-20 behoorde. Op het kruispunt Gravenstraat en Dagelijkse Groenmarkt (Z2) zijn twee funderingen aangetroffen. Deze dateren in de 15de en 16de eeuw. Beide funderingen horen bij gebouwen die voor de aanleg van de Gravenstraat zijn gebouwd en waarschijnlijk tijdens de aanleg van de straat zijn afgebroken. In het noordelijke deel van de Torenstraat (Z1) zijn twee funderingen en vier aardewerkconcentraties gedocumenteerd. Mogelijk waren deze sporen onderdeel van de achterkant van de bebouwing op De Vissersdijck (nu Torenstraat) die begin 20ste eeuw is gesloopt. De vondsten uit dit deel van het plangebied dateren vanaf de 15de tot de 19de eeuw. De funderingsresten in het zuidelijke deel van de Torenstraat (Z1) zijn met de oude bebouwing in de Korte Hoogstraat in verband te brengen. Het gaat om de resten van drie verschillende en ondiep gefundeerde gebouwen. Het hier verzamelde vondstmateriaal geeft goed die bewoningsperiode weer: het is te dateren vanaf circa 1500 tot 1900.