การศึกษาปัญหาและอุปสรรคในการใช้แอปพลิเคชันโทรเวชกรรมของผู้สูงอายุ โดยการประเมินความสามารถในการใช้งาน: กรณีศึกษา แอปพลิเคชันรักษา

การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ส่งผลกระทบต่อการใช้งานแอปพลิเคชันโทรเวชกรรม โดยพบว่ามีการใช้งานเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง ระบบโทรเวชกรรมช่วยปรับปรุงคุณภาพชีวิตของประชาชนได้เป็นจำนวนมากในช่วงการแพร่ระบาดของไวรัส ขณะที่ประชากรผู้สูงอายุทั้งโลกรวมถึงประเทศไทยนั้นกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ งานวิจัยเกี่ยวกับประโยชน์ที่ผู้สูงอายุจะได้รับจากการใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยกำลังได้รับความสนใจ อย่างไรก็ตาม ปัญหาด้านการใช้งานยังคงเป็นอุปสรรคขัดขวางประโยชน์จากการใช้งานเทคโนโลยีสารสนเทศของประชากรผู้สูงอายุงานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการใช้งาน สาเหตุที่ผู้สูงอายุยังไม่ใช้งาน และคุณลักษณะของแอปพลิเคชันที่เป็นปัญหาอุปสรรคและเอื้อต่อการใช้งานของผู้สูงอายุ โดยการประเมินจากความสามารถในการใช้งานแอปพลิเคชันโทรเวชกรรมของผู้สูงอายุ ผู้วิจัยสร้างกรอบแนวคิดจากทฤษฎีความสามารถในการใช้งาน (Usability) และความสามารถในการเข้าถึง (Accessibility) เพื่อประยุกต์ใช้สำหรับทำความเข้าใจพฤติกรรมและตีความ และประยุกต์คำแนะนำจากมาตรฐาน ISO 9241-11 เพื่อใช้ระบุประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และคุณลักษณะที่เป็นปัญหาอุปสรรคหรืออำนวยความสะดวก ผู้สูงอายุจำนวน 20 คน เข้าร่วมการทดสอบแอปพลิเคชัน โดยการทำงาน 5 งาน พร้อมกับการคิดออกเสียง (Think-aloud) และตอบแบบสอบถามเพื่อประเมินความพึงพอใจและความสามารถในการใช้งานระบบ (SUS) ในส่วนของการสัมภาษณ์ถูกใช้เพื่อค้นหาสาเหตุที่ยังไม่ใช้งานและแนวทางการออกแบบให้เหมาะสมกับผู้สูงอายุ และตีความตามองค์ประกอบความสามารถในการใช้งานของ Jacob Nielsen 5 องค์ประกอบผลการวิจัยพบว่า การค้นหาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อขอคำปรึกษาเป็นงานที่ยากที่สุดในการทำให้เสร็จสมบูรณ์และใช้เวลาในการทำงานมากที่สุด ทั้งนี้ งานที่พบข้อผิดพลาดมากที่สุด คือการเปิดบัญชีผู้ใช้งาน คะแนนความพึงพอใจเฉลี่ยเท่ากับ 31.50 บ่งชี้ว่าระบบใช้งานได้ไม่ดี เพศชายมีแนวโน้มทำงานได้สำเร็จมากกว่าเพศหญิง ระดับการศึกษาที่สูงขึ้นและการมีประสบการณ์การใช้เทคโนโลยีส่งผลให้ใช้งานได้ดีขึ้น ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ไม่เคยรู้จักแอปพลิเคชันโทรเวชกรรมมาก่อนและไม่สนใจที่จะใช้ต่อในอนาคต คุณลักษณะที่เอื้อต่อการใช้งานพบในงานค้นหาบทความอาการป่วยเบื้องต้น เนื่องจากใช้ง่าย ไม่ซับซ้อน และขั้นตอนน้อย ส่วนปัญหาอุปสรรคที่ส่งผลต่อการใช้งานนั้น ได้แก่ ปัญหาการออกแบบสุนทรียภาพทางสายตา ความยากในการทำความเข้าใจ และการปฏิสัมพันธ์และการนำทางวิธีการทดสอบความสามารถในการใช้งานร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึกและการวิเคราะห์เชิงคุณภาพ ทำให้ได้ข้อมูลเชิงลึกที่มีประโยชน์ต่อการออกแบบและพัฒนาระบบแอปพลิเคชัน เพื่อสร้างประสบการณ์การใช้งานโทรเวชกรรมที่ดีสำหรับผู้สูงอายุ เพื่อให้มั่นใจว่าบริการเหล่านี้จะมีความต่อเนื่องยั่งยืนสืบต่อไปแม้ว่าการแพร่ระบาดจะจบลงแล้วก็ตาม