มาตรการทางกฎหมายสำหรับการควบคุมศัตรูพืชโดยชีววิธี: ศึกษากรณีการนำเข้าชนิดพันธุ์สัตว์ต่างถิ่นเพื่อควบคุมแมลงศัตรูพืช

การนำเข้าชนิดพันธุ์สัตว์ต่างถิ่นเพื่อควบคุมแมลงศัตรูพืชโดยชีววิธีเป็นวิธีการจัดการศัตรูพืชที่ปราศจากการใช้สารเคมี เนื่องจากเป็นการใช้ประโยชน์จากชนิดพันธุ์ต่างถิ่นซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีอยู่แล้วตามธรรมชาติ จึงไม่ก่อให้เกิดปัญหาการตกค้างของสารเคมีในสิ่งแวดล้อม แต่ในขณะเดียวกัน วิธีการนี้ก็มีความเสี่ยงที่ชนิดพันธุ์สัตว์ต่างถิ่นที่นำเข้านั้นจะกลับกลายเป็นชนิดพันธุ์สัตว์ต่างถิ่นรุกรานที่สร้างความเสียหายแก่ความหลากหลายทางชีวภาพเสียเองอยู่บ้าง จึงมีความจำเป็นที่จะต้องมีมาตรการทางกฎหมายเพื่อควบคุมการใช้วิธีการดังกล่าวอย่างเหมาะสมเพื่อที่จะป้องกันหรือลดทอนความเสี่ยงเหล่านั้น ทั้งนี้ ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายที่ควบคุมการนำเข้าชนิดพันธุ์สัตว์ต่างถิ่นเพื่อควบคุมแมลงศัตรูพืชโดยชีววิธีไว้เป็นการเฉพาะ และบทบัญญัติของกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องที่มีอยู่ในปัจจุบันของประเทศไทยยังไม่เหมาะสมแก่การนำมาปรับใช้กับกรณีการควบคุมโดยชีววิธีตามที่ควรจะเป็น ผู้เขียนจึงได้ทำการศึกษากฎหมายระหว่างประเทศ กฎหมายของเครือรัฐออสเตรเลีย และกฎหมายของประเทศนิวซีแลนด์ที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำมาวิเคราะห์และปรับปรุงกำหนดมาตรการสำหรับการป้องกันหรือแก้ไขปัญหาเมื่อได้ทำการศึกษาแล้วพบว่าบทบัญญัติของกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องที่มีอยู่ในปัจจุบันของประเทศไทยยังมีปัญหาข้อกฎหมายหลายประการ ได้แก่ การขาดกฎเกณฑ์ที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน การไม่ครอบคลุมต่อการป้องกันผลลัพธ์ไม่พึงประสงค์ที่อาจเกิดขึ้น การไม่สอดคล้องหรือขัดกับลักษณะของการควบคุมโดยชีววิธี ผู้เขียนจึงได้มีข้อเสนอแนะใน 3 ด้าน กล่าวคือ ประการแรก ข้อเสนอแนะในด้านกฎหมาย เช่น การกำหนดหน่วยงานผู้รับผิดชอบ การประเมินความเสี่ยงของชนิดพันธุ์สัตว์ต่างถิ่น การเพิ่มมาตรการก่อนการปล่อยและหลังการปล่อยชนิดพันธุ์สัตว์ต่างถิ่น การแก้ไขปรับปรุงคำนิยาม เป็นต้น ประการที่สอง ข้อเสนอแนะในด้านนโยบาย ได้แก่ การวางแผนงานปฏิบัติการเพื่อจัดการกับปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้ แม้จะได้มีมาตรการทางกฎหมายคอยควบคุมไว้แล้วก็ตาม และประการที่สาม ข้อเสนอแนะในด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน ได้แก่ การสร้างความรู้ความเข้าใจต่อการควบคุมโดยชีววิธีให้แก่สังคมเพื่อที่ประชาชนจะได้ทราบแนวทางในการปฏิบัติตนในสถานการณ์ต่าง ๆ อันจะทำให้การดำเนินการควบคุมโดยชีววิธีเป็นไปโดยไม่ติดขัดและราบรื่น