พยานผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ในคดีความรับผิดทางแพ่งของแพทย์

เมื่อเกิดข้อพิพาททางการแพทย์ขึ้นไม่ว่าจะด้วยเหตุตามมูลสัญญาหรือมูลละเมิด พยานผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์จะเป็นบุคคลที่มีบทบาทสำคัญในการให้ความช่วยเหลือแก่ศาลและคู่ความทั้งสองฝ่าย ความเห็นทางการแพทย์จากผู้เชี่ยวชาญที่เป็นกลางและเชื่อถือได้จะแสดงให้เห็นถึงหลักวิชาทางการแพทย์รวมทั้งการอภิปรายในประเด็นข้อพิพาทอย่างมีเหตุมีผล คำพิพากษาในคดีทางการแพทย์ไม่เพียงส่งผลต่อคู่ความในคดีเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อบุคคลอื่นๆ ในสังคม เนื่องจากอาจกลายเป็นนโยบายสาธารณสุข และแนวทางการปฏิบัติงานในอนาคตของบุคลากรทางการแพทย์ การมีผู้เชี่ยวชาญเข้ามาให้ความเห็นในคดีจึงมีความสำคัญอย่างมาก อย่างไรก็ตาม การนำพยานผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์เข้าสู่กระบวนพิจารณาคดียังคงมีอุปสรรคในทางปฏิบัติอยู่หลายประการตามกฎหมายไทย พยานผู้เชี่ยวชาญสามารถเข้าสู่กระบวนการพิจารณาคดีได้ด้วยการแต่งตั้งโดยศาลไม่ว่าศาลเห็นสมควรหรือคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งร้องขอให้ศาลตั้ง และโดยการอ้างอิงของคู่ความในบัญชีระบุพยาน นับแต่อดีตถึงปัจจุบัน ศาลไทยมักไม่ใช้อำนาจแต่งตั้งผู้เชี่ยวชาญทั้งในคดีแพ่งสามัญและคดีผู้บริโภคเนื่องจากอิทธิพลของระบบกล่าวหาที่หยั่งรากลึกในระบบพิจารณาความแพ่ง แม้ว่าจะมีการขึ้นทะเบียนรายชื่อผู้เชี่ยวชาญของศาลยุติธรรมก็ตาม การแต่งตั้งผู้เชี่ยวชาญโดยศาลเห็นสมควรจึงแทบไม่เกิดขึ้นจริง คู่ความจึงต้องเป็นผู้นำพยานผู้เชี่ยวชาญเข้าสู่คดีเองอันทำให้เกิดปัญหาความเหลื่อมล้ำในความสามารถจัดหาพยานผู้เชี่ยวชาญระหว่างโจทก์และจำเลย ซึ่งมีสาเหตุมาจากภาระค่าใช้จ่าย และความขาดแคลนพยานผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์ นอกจากนี้ยังมีปัญหาเรื่องความน่าเชื่อถือและความเป็นกลางของระบบพยานผู้เชี่ยวชาญจากการศึกษาพบว่า ในประเทศที่ใช้ระบบซีวิลลอว์ ได้แก่ สาธารณรัฐจีน (ไต้หวัน) และประเทศญี่ปุ่น ศาลเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการแต่งตั้งพยานผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์เข้าสู่คดี แม้ว่าแต่ละประเทศจะประสบปัญหาที่แตกต่างกันและพยายามแก้ไขปัญหาเหล่านั้นตามบริบทของรูปแบบพยานผู้เชี่ยวชาญที่ใช้เพื่อให้ความเห็นของผู้เชี่ยวชาญเป็นประโยชน์ต่อกระบวนการพิจารณามากที่สุด ดังนั้น เมื่อพิจารณาปัญหาการนำพยานผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์เข้าสู่กระบวนการพิจารณาคดีที่เหมาะสมในบริบทของกฎหมายไทยแล้ว เห็นว่า การใช้พยานผู้เชี่ยวชาญในรูปแบบคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ ด้วยการจัดตั้งศูนย์ผู้เชี่ยวชาญของศาลยุติธรรมขึ้นเป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรงเพื่อทำหน้าที่ดำเนินการจัดตั้งคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญในแต่ละคดี เมื่อมีประเด็นข้อพิพาทที่เกี่ยวข้องกับความรู้ความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านสำหรับการให้ความเห็นประกอบการพิจารณาคดีของศาล การจัดตั้งคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญในคดีที่ต้องการความเห็นของผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์อาจเป็นแนวทางการแก้ไขและพัฒนาระบบพยานผู้เชี่ยวชาญที่มีความน่าเชื่อถือและเสมอภาคกันระหว่างคู่ความทั้งสองฝ่ายได้