Exloo, Zonnepark Zuidveensdijk, Gemeente Borger-Odoorn (Dr.). Een Archeologisch Bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase

<p>Door De Steekproef is een archeologisch onderzoek uitgevoerd op een terrein ten oosten van Exloo in de gemeente Borger-Odoorn, provincie Drenthe (zie Figuur 1). De aanleiding voor het onderzoek is de geplande aanleg van een zonnepark. Voor het plangebied geldt een middelhoge tot hoge verwachting voor bewoningsresten uit het mesolithicum en het neolithicum op hogere delen van het dekzandlandschap. Voor resten uit alle overige perioden geldt overal in het plangebied een middelhoge archeologische verwachting voor beekdalen en dan met name voor resten van aan veengebied gebonden vondstcomplexen. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn in het plangebied 265 verkennende boringen gezet in een dichtheid van zes boringen per hectare. De resultaten hiervan zijn vergeleken met die van het eerder door Oranjewoud in een deel van het plangebied verrichte onderzoek. Het noordwestelijke en het zuidelijke deel van het plangebied bestaan uit aaneengesloten veengronden. In deze delen van het plangebied bestaat de bodem uit een dertig tot veertig centimeter dikke bouwvoor met daaronder een pakket veen dat in dikte varieert van enkele decimeters tot meer dan anderhalve meter. Onder het veen is ongeoxideerd, lemig zand aanwezig. Tussen deze veengebieden ligt een zone met zand tot aan het maaiveld waarop plaatselijk een sikkelduin lijkt te zijn gevormd. Dit is het enige deel van het plangebied waarin droge en mogelijk voor bewoning geschikte omstandigheden kunnen hebben geheerst. De overige delen bestaan uit zones met onder de bouwvoor niet of nauwelijks geoxideerd, lemig zand met plaatselijk nog een restant veen. Sporen van podzolvorming zijn nergens in het plangebied aangetroffen. Het onderzoek heeft geen archeologische indicatoren opgeleverd. De kans hierop is tijdens een verkennend booronderzoek echter ook klein.</p><p>Selectie-advies door drs. R. Exaltus (senior KNA-prospector) In het deel van het plangebied dat in Figuur 9 oranje is gekleurd, hebben droge omstandigheden geheerst die mogelijk gepaard zijn gegaan met menselijke bewoning tijdens de steentijd. Indien dit het geval is geweest, kunnen hier echter nauwelijks nog behoudenswaardige resten van bewaard gebleven zijn. Deze zijn dan immers (evenals de voormalige podzolbodem) opgenomen in de bouwvoor. Hooguit kunnen hier nog de onderste delen van relatief diepe sporen zoals haardkuilen verwacht worden. In de overige delen van het plangebied met zand dicht onder het maaiveld, is de bodem altijd te nat geweest voor bewoningsactiviteiten. Evenmin is in deze zones nog veen aanwezig waarin voor veengebieden kenmerkende vondstcomplexen bewaard gebleven kunnen zijn. In de delen van het plangebied die in Figuur 9 bruin zijn gekleurd, kunnen in het hier aanwezige veenpakket nog wel voor veengebieden kenmerkende vondstcomplexen bewaard gebleven zijn. Deze zijn echter niet of nauwelijks door middel van prospectief onderzoek op te sporen. Voor de aanleg van het zonnepark zullen schroefpalen worden gebruikt. De plaatsing hiervan zal slechts tot aantasting van enkele procenten van de bodem leiden. Gezien de resultaten van het onderzoek lijkt deze bodemverstoring onvoldoende om archeologisch vervolgonderzoek te rechtvaardigen. De benodigde omvormers kunnen eventueel op betonplaten op het maaiveld worden geplaatst; in dat geval is ook hiervoor geen vervolgonderzoek nodig. Voor de kabelsleuven geldt hetzelfde, mits deze in de bouwvoor (< 30cm diepte) kunnen worden aangelegd. Echter, voor het graven van watergangen, sloten en overig graafwerk dat dieper dan 30 cm reikt, eist de bevoegde overheid, de gemeente Borger-Odoorn, dat deze in het gehele plangebied worden uitgevoerd onder archeologische begeleiding (Protocol 4004, variant AB). Voor een dergelijke begeleiding is een vooraf door de gemeente goedgekeurd Programma van Eisen nodig en de begeleiding dient te worden uitgevoerd door een daartoe gecertificeerd bedrijf. Verder blijft onverminderd van kracht dat indien tijdens andere graafwerkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen, hiervan direct melding dient te worden gemaakt conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10. Wij adviseren dit te doen bij de gemeente Borger-Odoorn.</p><p>Dit advies is gereviseerd door de bevoegde overheid, de gemeente Borger-Odoorn, namens deze door de archeologisch adviseur, mevr. M. Montforts, op 16 augustus 2018.</p>