Transect-rapport 1183: Een archeologische begeleiding conform protocol opgraven. Utrecht, Zandpad Prostitutiezone, gemeente Utrecht (U).

<p>In september 2016 is een archeologische begeleiding uitgevoerd in een plangebied aan het Zandpad in Utrecht (gemeente Utrecht). De gemeente is voornemens om binnen het plangebied een prostitutiezone te realiseren, waarbij de grondwerkzaamheden de eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen verstoren.<br>Resultaten Tijdens de archeologische begeleiding zijn drie greppels/grachten, een kuil, twee houten planken, een houten staken- en een palenrij aangetroffen. De sporen dateren voornamelijk in de Nieuwe tijd (16e - 20e eeuw). Een houten plank is gedateerd in de periode Romeinse tijd - 1122 na Chr. Het is mogelijk dat de meeste sporen te relateren zijn aan de buskruitfabriek, die zich in het gehele zuidwestelijk deel van het plangebied bevond. Dit geldt in ieder geval voor spoor 5 (greppel/gracht) die overeenkomt met een gracht op een kaart uit 1740, waarop de inrichting van de buskruitfabriek is aangegeven. Spoor 5 stamt daarmee uit de Midden-Nieuwe tijd (1650 - 1850). De buskruitmolen is rond 1428 gebouwd ten zuidoosten van het plangebied, is uitgebreid tot een fabrieksterrein met diverse gebouwen en is in 1843 gesloten. De andere sporen zouden eventueel te maken kunnen hebben met de bebouwing die in de 19e eeuw aanwezig was langs het Zandpad. Het plangebied bevindt zich dwars op de Hoofdijk / Loevenhoutsedijk, maar deze dijk is tijdens de begeleiding niet aangetroffen.<br>Spoor 1 en 7 (twee greppels) zijn niet aangetroffen op oud kaartmateriaal. Verkavelingsgreppels vallen weliswaar binnen het plangebied, maar de strekkende zijden zijn noordoost-zuidwest georiënteerd, terwijl de greppels noordwest-zuidoost gelegen zijn. De kopse kanten van de verkavelingsgreppels die wel noordwest-zuidoost georiënteerd zijn, zijn in de aangelegde werkputten niet aangesneden.<br>Het vondstmateriaal dat afkomstig is uit de grondsporen kan gedateerd worden in de Late-Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Laatmiddeleeuwse vondsten zijn gevonden in spoor 7, een greppel, en bevinden zich in een puinvulling, waarin daarnaast vooral aardewerk en bouwmateriaal uit de Nieuwe tijd aanwezig is. De laatmiddeleeuwse vondsten zijn waarschijnlijk door het roeren van de ondergrond en het dempen van de greppel hierin terechtgekomen.<br>De bouwvoor (spoor 1000) binnen het plangebied is 70 - 90 cm dik en bestaat uit bruingrijs, siltig zand dat puin- en keramiekfragmenten bevat. Op de bouwvoor is een verstoord pakket aangetroffen (spoor 999) dat bestaat uit bruingrijze sterk zandige klei en zwak siltig zand, waarin o.a. plastic en baksteenfragmenten zijn gevonden. De ondergrond bestaat uit donkerbruin veen (spoor 2000) dat bestaat uit mineraal plantenmateriaal. Op dit pakket zijn twee niveaus schone klei aangetroffen van beide ca. 15 - 20 cm dik (spoor 3000 en 4000). Spoor 3000 is geïnterpreteerd als oeverafzetting en spoor 4000 als komklei, beide afgezet door de rivier. Onder het veen is grijsbruin, matig siltig verspoeld dekzand aangetroffen. Het veen is tot in de Romeinse tijd afgezet, waarna de oeverafzettingen en komklei zijn afgezet tot 1122 na Chr. (afdamming van de Kromme Rijn).</p>