Oud leven onder verzorgingshuis Vita Nova. De bewonings- en gebruiksfasen uit de ijzertijd, Romeinse tijd, middeleeuwen en nieuwe tijd in plangebied Begijnenstraat nabij de historische kern van Oss

<p>In de periode juni 2009 tot en met juli 2012 heeft een definitief archeologisch onderzoek plaatsgevonden in het plangebied Begijnenstraat in Oss. Het onderzoek is uitgevoerd door BAAC bv in opdracht van BrabantWonen. De bevoegde overheid van het onderzoek is de gemeente Oss met als contactpersoon dhr. R. Jansen, gemeentelijk archeoloog van de gemeente Oss. De reden van het onderzoek is dat in het plangebied een nieuw en groter verzorgingstehuis wordt gebouwd, ter vervanging van het verzorgingstehuis Vita Nova dat uit de jaren tachtig van de vorige eeuw stamt. Bij de nieuwbouw zullen de archeologische waarden in het gebied verstoord worden en middels een opgraving zullen deze resten ex situ behouden blijven. Omdat het verzorgingstehuis in fasen gesloopt en gebouwd wordt, is ook het archeologisch onderzoek in verschillende fasen uitgevoerd. Uiteindelijk zijn in het plangebied drie deelgebieden onderzocht: deelgebied 1 in het noorden langs de Driek van Erpstraat, deelgebied 2A in het zuidelijke deel langs de Begijnenstraat en deelgebied 3 in het noordelijke deel langs de Begijnenstraat. Het plangebied bevindt zich op een dekzandrug welke naar het noordwesten toe afloopt richting de Maas. In het plangebied zijn, volgens de verwachting uit het vooronderzoek, enkeerdgronden aangetroffen. Deze gronden hebben de sporen en vondsten redelijk tot goed geconserveerd. Door de bouw van het verzorgingstehuis in de jaren tachtig is echter een groot deel van het plangebied verstoord tot net in de natuurlijke ondergrond waarin de archeologische sporen zich aftekenen. In het plangebied zijn bijna 750 antropogene sporen aangetroffen. Voornamelijk op basis van vondstmateriaal is vast komen te staan dat deze sporen aan bewonings- en gebruiksfasen uit de ijzertijd, Romeinse tijd, vroege-, volle- en late middeleeuwen en de nieuwe tijd kunnen worden toegeschreven. Vanwege de beperkte oppervlakte van de ontgraven delen van het plangebied en de recente verstoringen kan niet bepaald worden hoe de nederzettingen en gebouwplattegronden zich ontwikkelden. In ieder geval is duidelijk geworden dat het plangebied langdurig bewoond zal zijn geweest in verschillende fasen van de ijzertijd, Romeinse tijd, vroege-, volle- en het begin van de late middeleeuwen. Uit het einde van de late middeleeuwen en nieuwe tijd dateert de stadsgracht. Ook zijn uit deze perioden greppels en enkele kuilen aangetroffen. Hierna verschuift de bewoning naar het gebied binnen de laatmiddeleeuwse stadsgracht, zoals in de onderzoeken Heuvel-IJssalon en Heuvel-Watertafel is vastgesteld. Pas vanaf het einde van de negentiende eeuw wordt het terrein aan de Begijnenstraat weer bewoond. Uit de sporen zijn verschillende gebouwplattegronden gedestilleerd alsmede 21 waterputten, een hutkom of rootkuil, een aantal kuilen, greppels en de stadsgracht van Oss. Een groot deel van de sporen kon echter niet aan structuren worden gekoppeld. Restanten van de materiele cultuur in het plangebied bestaan uit fragmenten aardewerk, bouwkeramiek, glas, natuursteen, metaal, slak en dierlijk bot. Aardewerk werd gebruikt voor voedselbereiding, -gebruik en -opslag en bouwkeramiek voor de bouw en aankleding van huizen. Het glas is met name toe te wijzen aan verschillende soorten flessen die in de negentiende eeuw werden gebruikt. Van natuursteen werden gebruiksvoorwerpen gemaakt zoals maalstenen. De metalen voorwerpen dateren met name uit de nieuwe tijd en bestaan uit munten, een loden kogel en spijkers. Ook is slak gevonden wat er op wijst dat men aan ijzerbewerking deed. In de waterputten waren houten constructies aanwezig, voornamelijk uitgeholde boomstammen. Houten gebruiksvoorwerpen zijn niet gevonden. Duidelijk is dat het plangebied in verschillende fasen van de ijzertijd tot aan het begin van de late middeleeuwen bewoond was. Daarna is de bewoning verschoven naar het huidige centrum van Oss, binnen de stadsgracht. Pas vanaf het einde van de negentiende eeuw wordt er weer in het plangebied gewoond. Ondanks de vele verstoringen en de verschillende deelgebieden binnen het onderzoeksterrein kan vastgesteld worden dat het plangebied vanaf de ijzertijd intensief bewoond moet zijn geweest. De omliggende percelen zullen bij nieuwbouw eveneens archeologisch onderzocht dienen te worden om een meer compleet beeld van de geschiedenis van Oss te kunnen verkrijgen.</p>