Bureauonderzoek nieuwbouw Maxwellstraat, Emmen, gemeente Emmen

<p>In oktober 2025 is in opdracht van Boxcomplex Midden Nederland BV door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een plangebied aan de Maxwellstraat in Emmen (gemeente Emmen). Aanleiding voor het onderzoek is de realisatie van een opslaglocatie. Er worden hier meerderen loodsen en boxen gebouwd. In totaal wordt er op 1.883 m2 van het totale kadastrale perceel (groot 4.003 m2) gebouwd. Voor de loodsen en boxen wordt een fundering aangelegd. Deze ontgravingen hiervoor reiken tot maximaal 0,9 meter beneden maaiveld. </p><p>

Bij de aanlegwerkzaamheden kunnen eventuele archeologische waarden worden verstoord. Het archeologisch onderzoek dient als onderbouwing voor de ruimtelijke procedure. Een bureauonderzoek is de eerste stap binnen de Archeologische Monumentenzorg (AMZ, zie bijlage 2). Voor het plangebied geldt een onderzoeksplicht conform het beleid van de gemeente Emmen.</p><p>

Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. De centrale vraagstelling in een bureauonderzoek is: zijn er in het plangebied archeologische resten te verwachten en zo ja, welke verschijningsvorm kunnen deze hebben? Voor het opstellen van een dergelijke verwachting wordt gebruik gemaakt van bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. Een gespecificeerde verwachting gaat in op de mogelijke aanwezigheid, het karakter, de omvang, datering en eventuele (mate van) verstoring van archeologische waarden binnen het plangebied. </p><p>

Conclusie
Zijn er in het plangebied archeologische resten te verwachten en zo ja, welke verschijningsvorm kunnen deze hebben?
Het plangebied ligt op de westelijke flank van de Hondsrug. De hoge ligging in het landschap zorgen ervoor dat het een aantrekkelijke bewoningslocatie moet zijn geweest in de steentijd. Eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek binnen het onderzoeksgebied heeft aangetoond dat bewoning in het laat paleolithicum tot het laat mesolithicum mogelijk moet zijn geweest, mogelijk doorlopend tot in het vroeg- en midden-neolithicum. </p><p>

Vanaf het neolithicum begon in grote delen van Nederland de veengroei invloed te krijgen op het landschap. Ondanks de relatief hoge ligging in het landschap reikte het veenpakket vanaf het late neolithicum/begin bronstijd ook het onderzoeksgebied. Eventuele bewoningsresten uit het vroeg- en midden-neolithicum kunnen dus nog wel aanwezig zijn, mits het dekzand intact nog intact is. Resten uit latere perioden kunnen nog aanwezig zijn als het veenpakket nog intact is. In de directe omgeving van het plangebied zijn meerdere indicaties dat er in deze perioden (neolithicum, bronstijd en ijzertijd) nog wel activiteit is geweest, maar bewoning zal zich hebben geconcentreerd op de hogere delen van de ruggen van het Hondsrugcomplex.</p><p>

Voor de periode Romeinse tijd en de middeleeuwen zijn er weinig indicatoren bekend binnen het onderzoeksgebied. Pas in de nieuwe tijd is er weer sprake van menselijke activiteit – men begint namelijk met het ontginnen van het veengebied. Het plangebied ligt in de Jonge Veenkoloniën en het hoogveengebied werd hier in de 19e en 20e eeuw ontgonnen. Het plangebied ligt vanaf deze periode op een van deze opstrekkende percelen en wordt nooit bebouwd.</p><p>

Er wordt overigens verwacht dat het veenpakket wel grotendeels verstoord is geraakt door de ontginning en door latere activiteiten. Indien er nog wel enig restveen aanwezig is, kan zich hieronder nog een intacte podzolbodem in het dekzand bevinden. De te verwachten archeologische complexen bestaan dus vooral uit kampementen/nederzettingen uit de periode laat-paleolithicum tot midden-neolithicum. De hierbij horende vondstspectrum bestaat hoofdzakelijk uit bewerkt vuursteen en houtskool. In mindere mate zijn bij deze complexen ook grondsporen te verwachten, zoals haardkuilen.</p><p>

Advies</p><p>
Het gehele plangebied heeft een hoge archeologische verwachting voor resten uit de steentijd (in ieder geval laat paleolithicum –mesolithicum, lager voor neolithicum). Deze verwachting is wel gerelateerd aan de mate van intactheid van de bodem. Indien het dekzand, en eventueel de podzolbodem, nog intact is, kunnen er resten uit deze perioden worden verwacht. Wanneer het veenpakket intact is, kunnen er ook nog resten uit het neolithicum, bronstijd en ijzertijd worden verwacht.</p><p>

Eerdere onderzoeken in de nabije omgeving van het plangebied hebben regelmatig aangetoond dat de bodem door verspoeling, ontginning of latere werkzaamheden verstoord is geraakt, terwijl andere onderzoeken op andere locaties aantoonden dat de bodem nog wél intact kan zijn. Intactheid en relevantie kunnen dus zeer plaatselijk zijn. Om de mate van verstoring, of juist de intactheid, in kaart te brengen adviseert Antea Group om hier een booronderzoek uit te voeren (protocol 4003, IVO-O, verkennende fase eventueel uit te breiden naar karterende fase voor het funderingsplan).</p><p>

Het verkennend booronderzoek is er niet primair op gericht om archeologische resten aan te treffen (hiervoor is de gehanteerde boordichtheid en –intensiteit te gering), maar is wel uitermate geschikt om: </p><br>
1.) de aard van bodemopbouw en </br><br>
2.) de mate van intactheid van de oorspronkelijke bodemopbouw inclusief de archeologische sporendragende niveaus te bepalen.
</br><p>
Indien uit het archeologisch booronderzoek blijkt dat de niveaus (veen/dekzand) niet intact of niet relevant zijn dan kan vrijgave voor het plangebied volgen. Mocht blijken dat dit niet met zekerheid kan worden vastgesteld, dan kan een vervolgonderzoek noodzakelijk zijn op die locaties waar deze niveaus met het voorgenomen plan bereikt worden.</p><p>

Dit is een advies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in dezen de gemeente Emmen. </p><p>

Op 28 januari 2026 is het bevoegd gezag, in dezen de gemeente Emmen, akkoord gegaan met het gegeven advies.</p>