Havikerwaard TRAPO REC, gemeenten Rheden, Doesburg en Zevenaar

In opdracht van Tauw B.V heeft RAAP in september 2022 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Havikerwaard TRAPO REC te Doesburg in de gemeenten Doesburg, Rheden en Zevenaar. Het geplande tracé voor de toekomstige waterleiding doorsnijdt diverse landschappelijke zones, waaronder het lage rivierkleigebied en de hogere dekzand- en rivierduinlandschap. Het gebied wordt gekenmerkt door een complex stelsel van fossiele rivierlopen. Wanneer de reeds bekende vindplaatsen en diens landschappelijke inbedding worden vergeleken, dan blijkt dat deze met name op de (oeverwallen van de) stroomgordels of op de pleistocene terrasrestanten of -opduikingen of in verspoelde context zijn aangetroffen. Op de hogere dekzandruggen en glooiingen ten oosten van de IJssel worden de eventueel aanwezige vindplaatsen vlak onder de bouwvoor verwacht. Hieronder kunnen tevens nog resten van het oude pleistocene landschap en de eventuele oudere vindplaatsen aanwezig zijn. Voordat de IJssel was bedijkt, overstroomde de rivier regelmatig. Dat kwam de vruchtbaarheid van de gronden ten goede, maar bemoeilijkte de bewoning. Veel historische woonlocaties en overige bouwwerken zijn om die reden op natuurlijke hoogten of opgeworpen terpen geplaatst, waaronder ook het AMK-terrein van kasteel Kell. Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. In de nabijheid van de (beschermde) muurresten zijn graafwerkzaamheden in principe verboden. Het geplande waterleidingtracé staat echter buiten het feitelijke AMK-terrein gepland. Voor de zones met een (middel)hoge archeologische verwachting én waar een open ontgraving is gepland, wordt een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) geadviseerd om de archeologische verwachting voor het gebied te toetsen door de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw en eventuele bodemverstoringen in kaart te brengen. Dit hoeft alleen plaats te vinden op de locaties waar de leiding in open ontgraving wordt aangelegd, en ter hoogte van de in- en uittredepunten van de gestuurde HDD boringen. Op die manier kan een gefundeerd advies worden gegeven over de impact van de herinrichting van het plangebied en de noodzakelijke archeologische onderzoeken die daarvoor eventueel wel of niet moeten worden uitgevoerd. Voor de zones met een lage archeologische verwachting wordt geen aanpassing of archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. In het separaat aangeleverde OO-rapport van BombsAway zijn op de locatie van de geplande waterleiding diverse militaire indicaties waargenomen die duiden op handelingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hierdoor bevinden zich mogelijk OO in of op de (water)bodem en is in (delen van) het plangebied sprake van een verhoogde kans op het mogelijk aantreffen hiervan. Voor een groot deel van het tracé worden de sporen van de Tweede Wereldoorlog op maximaal 250 cm -mv verwacht en geadviseerd om oppervlaktedetectie uit te laten voeren door een CS-OOO gecertificeerd bedrijf. In het deel van het plangebied waar eventuele resten van het bombardement uit 1943 worden verwacht (VGA01) is de maximale diepteligging van de afwerpmunitie niet vastgesteld. Indien de geplande werkzaamheden op deze plek dieper reiken dan 450 cm -mv, luidt het advies om sondeeronderzoek uit te laten voeren. Als vervolgstap wordt geadviseerd om het land- en watergedeelte binnen VGA01 oppervlaktedetectie en/of waterbodemdetectie uit te laten voeren alvorens de geplande werkzaamheden.