Onderzoek Naar De Gebrande Stein In Ontgraving Hoogwaterbrug Grensmaas te Maasband, gemeente Stein;

<p> In opdracht van Consortium Grensmaas B.V. heeft RAAP op 2 en 3 maart 2020 een archeologisch proefsleuvenonderzoek - variant archeologische begeleiding uitgevoerd in het kader van het project ‘Onderzoek naar de Gebrande Stein in ontgraving hoogwaterbrug Grensmaas’ in de gemeente Stein. Het plangebied maakt deel van deelgebied Maasband.
<p> Het doel van het proefsleuvenonderzoek was het vaststellen of de historische grenssteen ‘Gebrande Stein’ in het plangebied aanwezig was en of er nog andere sporen aanwezig waren die hiermee samenhingen, zoals bijvoorbeeld de ingraafkuil van de steen. Het betreft een puntlocatie. Het onderzoek was dan ook zeer beperkt van aard. Het archeologisch onderzoek is gecombineerd met de civieltechnische werkzaamheden en uitgevoerd als een proefsleuvenonderzoek (IVO-P) – variant archeologische begeleiding (KNA, versie 4.1). In totaal is hierbij een oppervlakte van 1.216 m² onderzocht. In dezelfde werkput is tweede vlak van 90 m² verdiept tot circa 1 m beneden het maaiveld.
<p> Het archeologisch onderzoek heeft de aanwezigheid van de historische grenssteen niet aangetoond. Evenmin zijn er resten aangetroffen die hiermee verband houden.
Opvallend is dat bij de aanleg van het archeologische vlak op de plek waar de historische grenssteen werd vermoed een rechthoekige, een blokvormige steen met bewerkingssporen is aangetroffen. Het betreft een kolenkalksteen waarvan de top glad is afgewerkt. Op de steen zijn geen nummers of tekst aangebracht. Het is het niet aannemelijk dat de steen in verband kan worden gebracht met de historische grensmarkering. Dergelijke grensstenen zijn normaliter groter in omvang, voorzien van tekstband van de aanliggende heerlijkheden en in sommige gevallen voorzien van ingehakte wapenborden van de desbetreffende heerlijkheden. Mogelijk betreft het een zogenaamde ‘reynsteen’ die tot diep in de twintigste eeuw de grens van een landbouwperceel markeerde.
<p> Het is opvallend dat de locatie van de aangetroffen kavelgrenssteen goed overeenkomt met die van de vermoede Gebrande Stein. Naar het verband tussen deze twee grensmarkeringen is het echter gissen. Een mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat de Gebrande Stein als grenssteen van de voormalige heerlijkheden en tegelijk als markering van een akker is benut. Nadat de grens tussen de heerlijkheden is komen te vervallen, verviel daarmee ook de functie van de Gebrande Stein. Mogelijk is dit een reden geweest de historische steen te verwijderen en te vervangen door een bewerkte reynsteen. Een voorzichtige conclusie is dat de locatie van de Gebrande Stein richtinggevend is geweest bij de kavelindeling van de agrarische percelen.
<p> Selectieadvies
<p> Het archeologisch onderzoek heeft aangetoond dat een dik kleipakket in de afgelopen eeuwen is afgezet in een dynamisch milieu tijdens regelmatige overstromingen. Getuige van de zeer jonge ouderdom van deze Maasafzettingen zijn de insluitsels van antracietdeeltjes en door de stroming afgeronde puinfragmentjes. Deze jonge kleiafzettingen worden gedateerd uit de late middeleeuwen/ nieuwe tijd. In deze jonge kleiafzettingen worden geen archeologische resten meer verwacht.
<p> Op basis van de resultaten van het archeologisch onderzoek wordt aanbevolen het plangebied vrij te geven.