ร่างพระราชบัญญัติชะลอการฟ้อง พ.ศ.--: ศึกษาเฉพาะกรณีเกณฑ์ที่เหมาะสมในการพิจารณาคดีที่พนักงานอัยการอาจมีคำสั่งให้ชะลอการฟ้องได้

ในปัจจุบันกระบวนการยุติธรรมอาญาของประเทศไทยมีปริมาณคดีอาญาที่ขึ้นสู่การพิจารณาของศาลเป็นจำนวนมากนับว่าเป็นปัญหาที่สำคัญในการบริหารงานยุติธรรม การนำผู้กระทำความผิดในทุก ๆ ประเภทคดี ไม่ว่าจะเป็นคดีร้ายแรงหรือไม่เข้าสู่กระบวนการฟ้องคดีต่อศาล ส่งผลให้เกิดปัญหาคดีล้นศาล ผู้ต้องขังล้นเรือนจำ สูญเสียทรัพยากรมนุษย์และเสียโอกาสในการสร้างผลผลิตอันเป็นประโยชน์แก่สังคม ทั้งนี้สืบเนื่องมาจากการขาดมาตรการกลั่นกรองคดีก่อนขึ้นสู่ศาล จึงได้มีการแสวงหามาตรการต่าง ๆ ในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ซึ่งการชะลอการฟ้องเป็นหนึ่งในมาตรการดังกล่าวที่มีแนวคิดจากการใช้ดุลพินิจของพนักงานอัยการในการฟ้องคดี ร่างพระราชบัญญัติชะลอการฟ้อง พ.ศ. .... เป็นหนึ่งในมาตรการที่จะหันเหผู้กระทำความผิดออกจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญากระแสหลัก ตามแนวคิดกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ ด้วยหลักการที่ว่าไม่ใช่ทุกคดีที่จะต้องนำตัวผู้กระทำความผิดเข้าสู่การพิจารณาของศาล เป็นการให้โอกาสกับผู้ต้องหาในคดีที่ไม่ร้ายแรง และไม่มีแนวโน้มว่าจะกลับไปกระทำความผิดซ้ำโดยใช้เครื่องมือป้องกันไม่ให้เกิดการกระทำความผิดซ้ำด้วยการกำหนดเงื่อนไขคุมประพฤติ พิจารณาประกอบกับความคิดเห็นและความต้องการของผู้เสียหาย ซึ่งการชะลอการฟ้องจะช่วยลดต้นทุนในกระบวนการยุติธรรมทางอาญา ทั้งยังช่วยให้ผู้เสียหายได้รับการเยียวยาความเสียหายจากการกระทำความผิดได้มากยิ่งขึ้น โดยที่ภาพรวมของร่างกฎหมายฉบับนี้มีความเป็นไปได้มากขึ้นเมื่อเปรียบเทียบจากวิวัฒนาการในการเสนอมาตรการชะลอการฟ้องที่ผ่านมา อย่างไรก็ตามหากจะนำการชะลอการฟ้องมาใช้ในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาให้มีประสิทธิภาพ สิ่งสำคัญที่ควรจัดให้มีก่อนเป็นอันดับแรกคือการกำหนดหลักเกณฑ์ที่เหมาะสมในการพิจารณาคดีที่พนักงานอัยการอาจมีคำสั่งให้ชะลอการฟ้องได้ เพื่อนำมาใช้ประกอบดุลพินิจในการสั่งชะลอการฟ้องและเพื่อไม่ให้กฎหมายนี้มีข้อจำกัดในภายหลังการประกาศใช้ การค้นคว้าอิสระฉบับนี้มุ่งศึกษา เรื่องการชะลอการฟ้อง ความเป็นมา สภาพปัญหาในกระบวนการยุติธรรม หลักเกณฑ์และวิธีการในการสั่งชะลอฟ้องรวมถึงบทบาทของศาลในการตรวจสอบ เพื่อศึกษา ค้นคว้า วิเคราะห์และเปรียบเทียบเพื่อหาหลักเกณฑ์ที่เหมาะสมในการพิจารณาคดีที่พนักงานอัยการอาจมีคำสั่งให้ชะลอการฟ้อง ให้สอดคล้องกับทั้งหลักสากลและสภาวะตามบริบทของสังคมไทย จากการศึกษาผู้เขียนเห็นว่า เพื่อให้ร่างพระราชบัญญัติชะลอการฟ้อง พ.ศ. .... มีความเหมาะสมและครบถ้วนมากยิ่งขึ้น ผู้เขียนขอเสนอให้เพิ่มเติมหลักเกณฑ์ที่ใช้ในการพิจารณาประเภทคดีที่พนักงานอัยการอาจมีคำสั่งให้ชะลอการฟ้อง นอกจากที่ได้กำหนดไว้ในร่างมาตรา 9 อีกทั้งให้มีการออกแนวทางในการปฏิบัติของพนักงานอัยการที่ชัดเจนเกี่ยวกับการพิจารณาเงื่อนไขในระเบียบสำนักงานอัยการสูงสุดฯ เพื่อให้การใช้ดุลพินิจในการสั่งชะลอการฟ้องมีความน่าเชื่อถือ ทำให้องค์กรอัยการได้แสดงบทบาทในการสั่งชะลอการฟ้องคดีอาญาได้อย่างเต็มความสามารถ ถูกต้องและเป็นธรรม เพื่อประโยชน์แก่กระบวนการยุติธรรมทางอาญาโดยสมบูรณ์ต่อไป