AM25423 - Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, door middel van boringen Molenstraat 8 te Helvoirt (Gemeente Vught)

<p>In de periode november – december 2025 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek
uitgevoerd aan de Molenstraat 8 te Helvoirt (gemeente Vught). </p><p>
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit archeologisch onderzoek betreft een omgevingsplanactiviteit (OPA) ten behoeve
van de (her)ontwikkeling van de locatie. Het huidige woonhuis wordt gesloopt en maakt plaats voor nieuwbouw. Dit betreft een
nieuw woonhuis met onderkeldering en een bijgebouw. Deze wordt deels binnen de contouren van het te slopen woonhuis
aangelegd. De schuur blijft gehandhaafd. Dankzij de onderkeldering zal de bodemverstoring tot ten minste 2,4 meter beneden
maaiveld reiken. </p><p>
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Vught (2022) deels in een gebied met
beleidscategorie 3 (gebied met archeologische waarde (overige historische kernen en bebouwing)) en deels in categorie 4
(gebied met een hoge archeologische verwachting). Binnen het paraplubestemmingsplan Archeologie (2023) geldt deels de
dubbelbestemming Waarde – Archeologie 3 en deels de dubbelbestemming Waarde – archeologie 4. </p><p>
Op de geomorfologische kaart ligt het plangebied grotendeels binnen een dekzandrug en voor een klein deel op een
dekzandwelving. Op circa 230 meter ten oosten van het plangebied ligt een beekdalbodem. De hooggelegen dekzandrug en
dekzandwelving in de directe nabijheid van een beekdal met watervoorzieningen, zal een ideale bewoningslocatie voor jager
verzamelaars zijn geweest. Er geldt een hoge verwachting voor vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het
mesolithicum. Het beekdal ten oosten van het plangebied was behoorlijk drassig, hier was geen landbouw mogelijk. De hoger
gelegen dekzandrug aan de rand van dit beekdal, waarop ook het plangebied ligt, zal daarom een betere vestigingslocatie zijn
geweest voor latere landbouwende samenlevingen. Er geldt een hoge verwachting voor nederzettingsresten uit de periode
neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. </p><p>
Het plangebied ligt aan de Molenstraat ten zuiden van de historische kern van Helvoirt. Op de eerst beschikbare nauwkeurige
kaart, het kadastraal minuutplan, is reeds bebouwing aanwezig binnen het plangebied. Het huidige woonhuis staat ingetekend
op de kadastrale kaart uit 1937. Binnen de directe omgeving van het plangebied zijn veel nederzettingssporen aangetroffen uit
de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd. Er geldt een hoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd.
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de bodemopbouw bestaat uit
hoge zwarte enkeerdgronden. Hierdoor is de kans groot dat archeologische resten in de ondergrond kunnen worden
aangetroffen. De bodemopbouw bestaat uit een AC-profiel. De top van bodem is ter plaatse van deze boringen niet meer in
oorspronkelijke vorm aanwezig. De overgangen naar de natuurlijke ondergrond is scherp. Dit betekent dat de top van het
potentieel archeologisch niveau voor de periode jager-verzamelaars niet meer intact is. Op basis hiervan wordt de hoge
verwachting voor deze periode bijgesteld naar laag. Voor de daaropvolgende periode van meer sedentaire bewoningsvormen
met robuustere sporen kan worden gesteld dat deze naar verwachting nog goed aangetroffen kunnen worden.
Op basis hiervan wordt voor het plangebied een vervolgonderzoek geadviseerd. Dit vervolgonderzoek vindt bij voorkeur in de
vorm van een proefsleuvenonderzoek plaats. Zo mogelijk kan het vervolgonderzoek in de vorm van een archeologische
begeleiding van de graafwerkzaamheden (sloop en nieuwbouw woonhuis) plaatsvinden. In dat geval kan de huidige situatie met
de in gebruik zijnde tuin zo lang mogelijk in stand worden gehouden. Voor beide opties geldt dat voorafgaand een Programma
van Eisen (PvE) ter toetsing dient te worden voorgelegd aan de bevoegde overheid (gemeente Vught). </p><p>
De resultaten van dit onderzoek zijn getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Vught) en met enige kanttekeningen
akkoord bevonden (zie selectieadvies) en zal op basis van het uitgebrachte advies een besluit nemen. Wij willen de
opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende of voorbereidende activiteiten
ondernomen kunnen worden. </p><p>
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het
inzichtelijk maken van de toestand van het bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging, als gevolg van
de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.</p>