ALKALOZ BILAN KECHUVCHI HOLATLARDA EOZINOFIL VOSITACHILARI VA O'SMA ATROFIDA YALLIG'LANISH MUVOZANATI

Ushbu sharhli maqola alkaloz bilan kechuvchi patologik holatlarda eozinofil granulotsitlarning vositachi molekulalari va o‘sma atrofidagi yallig‘lanish muvozanatining o‘zaro ta’sirini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Alkaloz – organizmning kislota-asos holatining buzilishi natijasida qon pH darajasining 7.45 dan oshishi bilan tavsiflanadigan murakkab patofiziologik jarayon bo‘lib, ushbu holat turli xil hujayra populyatsiyalarining, jumladan immun tizimi hujayralarining funksional faolligiga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatadi [1]. So‘nggi o‘n yillik davomida olib borilgan ilmiy tadqiqotlar natijalari shuni ko‘rsatadiki, eozinofillar nafaqat parazitar infektsiyalar va allergik reaksiyalarda, balki turli lokalizatsiyadagi o‘smalarga qarshi immun javobda ham muhim rol o‘ynaydi [2]. Eozinofillar tomonidan ishlab chiqariladigan asosiy vositachi molekulalar – eozinofil kationik protein, eozinofil neyrotoksin, eozinofil peroksidaza, asosiy asosiy protein, shuningdek sitokinlar va kemokinlar o‘sma mikromuhitida kompleks ta’sir ko‘rsatadi [3]. Alkalotik holatning ushbu vositachilarning sintezi, saqlanishi va sekretsiya dinamikasiga ta’siri hozirgi kunda faol o‘rganilayotgan masalalardan biri hisoblanadi [4]. Maqolada alkaloz va eozinofil funksiyasi o‘rtasidagi bog‘liqlikning molekulyar mexanizmlari, shu jumladan pH ga sezgir ion kanallari va hujayra ichi signalizatsiya tizimlarining roli batafsil yoritilgan [5]. Bundan tashqari, o‘sma atrofidagi yallig‘lanish muvozanatining buzilishi – ya’ni pro-yallig‘lanish va anti-yallig‘lanish omillari o‘rtasidagi nisbatning o‘zgarishi alkalotik sharoitda qanday o‘zgarishi va bu o‘zgarishlarning o‘sma progressiyasiga ta’siri tahlil qilingan [6]. Maqolada keltirilgan ma’lumotlar 2015-2025 yillar oralig‘ida PubMed, Scopus, Web of Science kabi xalqaro ilmiy bazalarda indekslangan 40 dan ortiq original tadqiqot va sharh maqolalar asosida tayyorlangan bo‘lib, ushbu sohadagi zamonaviy tushunchalarni tizimli ravishda umumlashtiradi [7]. Tadqiqot natijalari klinik amaliyotda alkaloz bilan kechuvchi holatlarda o‘sma terapiyasining samaradorligini oshirish va yangi terapevtik yondashuvlarni ishlab chiqish uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin [8].