Bureauonderzoek Westerdijkshorn te Bedum (gemeente Het Hogeland)

In juli – september 2024 is in opdracht van Enexis B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd, om een archeologische verwachting op te stellen voor een tracé langs de Westerdijkshorn en Wolddijk te Bedum (gemeente Het Hogeland). Hier worden werkzaamheden verricht aan de laag‐ en middenspanningskabels. Het tracé heeft een totale lengte van circa 6 kilometer. Circa 3.100 meter hiervan wordt uitgevoerd door middel van open ontgravingen, bestaande uit sleuven van 1 meter breed en 1 meter diep. De overige 2.900 meter van het tracé wordt uitgevoerd door middel van gestuurde boringen. De totale oppervlakte in open ontgraving bedraagt hiermee 3.100 m2.

Landschappelijk gezien ligt een klein deel van het plangebied, het meest noordwestelijke deel, op de rand van het Hoog van Winsum. Dit zijn pleistocene afzettingen en een relatief hoger gelegen deel van het landschap. Dergelijke hogere delen van het landschap waren zeer geschikt voor bewoning in de prehistorie, met name in de steentijd waren dit aantrekkelijke plaatsen voor het opslaan van kampementen. Binnen het onderzoeksgebied zijn er geen vondsten bekend uit deze perioden, maar net buiten het onderzoeksgebied wél. Resten uit deze perioden worden op en in het dekzand verwacht, wat relatief diep ligt binnen het onderzoeksgebied (namelijk vanaf 5 meter beneden maaiveld). Deze worden met de geplande werkzaamheden niet geraakt.

Binnen het plangebied liggen meerdere historische boerderijplaatsen (dubbelbestemming Waarde Archeologie 2, tevens huiswierden op de AMK en andere terreinen aangeduid op de gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart.). Hier geldt een hoge archeologische verwachting, voornamelijk voor het aantreffen van bewoningsresten uit de middeleeuwen en later. Gezien de hoge archeologische verwachting voor grote delen van het tracé langs de Westerdijkshorn en Wetsingermaar, adviseert Antea Group om de geplande werkzaamheden binnen zes zones uit te laten voeren onder intensieve archeologische begeleiding. Hier is de kans om een intacte bodem aan te treffen namelijk groot. Hier worden dan voornamelijk resten vanaf de middeleeuwen verwacht. Dit betreft twee kleine zones en vier grotere zones, aangeduid in afbeeldingen 19 t/m 24 en bijlage 5. Het gaat in totaal om circa 2.300 meter tracé in open ontgraving verdeeld over deze zones. Voor het overige deel van het tracé, met uitzondering van het tracé dat op het voormalige terrein van de steenfabriek wordt aangelegd, wordt extensieve archeologische begeleiding geadviseerd. Voor details over de intensieve/extensieve archeologische begeleiding en de specifieke zones, wordt verwezen naar hoofdstuk 5 van dit bureauonderzoek.

Op het deel van het tracé dat nabij het terrein van de voormalige steenfabriek wordt aangelegd, wordt vrijgave geadviseerd voor de voorgenomen ontwikkeling. De werkzaamheden vinden plaats in gebiedsdelen waar of de archeologische verwachting lager is (zie ook gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart). Hier is de grond namelijk bij de sloop van de steenfabriek al afgegraven en zijn eventuele archeologische resten vermoedelijk al verloren geraakt.