Plangebied Landgoed Nederhoven te Beegden, gemeente Maasgouw.

Inleiding In opdracht van Dhr. R. van Basten Batenburg heeft RAAP in augustus 2023 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Landgoed Nederhoven nabij Beegden in de gemeente Maasgouw. Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuw bestemmingsplan: in het plangebied is de planning om een aantal oude vervallen gebouwtjes te slopen en daarvoor in de plaats nieuwe gebouwtjes en een vijver aan te leggen. Resultaten Het plangebied maakt deel uit het Maaslandschap en ligt op een voormalige terrasgeul uit het jonge dryas. Deze geul ligt juist ten zuiden van een hoger gelegen terras uit een vroegere periode. In het gebied komen zeer waarschijnlijk kalkloze poldervaaggronden in zware zavel en lichte klei voor (rivierkleigronden zonder en duidelijke bodemontwikkeling). Op basis van het booronderzoek wordt verondersteld dat er in het plangebied sprake is van een ca. 1 m dikke ophooglaag die bestaat uit zand, met daaronder rivierklei- en zand. Het plangebied maakt deel uit van de historische kern van Heel, dat als een archeologisch monument van hoge waarde is geclassificeerd. De meest nabije vindplaats betreft wat sporen van bewoning uit de nieuwe tijd langs de Dorpsstraat. In de wijdere omgeving duiden twee monumenten bij Heel en een aantal vindplaatsen op drukke bewoning, alsmede begraving, in de Romeinse tijd, en bewoning in de middeleeuwen en nieuwe tijd. Nederhoven wordt voor het eerst in 1480 vermeld. Sindsdien is het waarschijnlijk constant in gebruik en ontwikkeling geweest. Daardoor wordt verwacht dat de bodem plaatselijk zal zijn geroerd als gevolg van bebouwing en/of tuinaanleg. Het plangebied ligt in een gradiëntzone: vanwege de ligging in een voormalige dryas geul, nabij het dryas, terras heeft het plangebied een hoge verwachting voor afvaldumps (in de geul) van jagerverzamelaars (paleolithicum-mesolithicum), gerelateerd aan kampementen op het terras. Het plangebied heeft ook voor landbouwers uit de periode neolithicum-middeleeuwen een hoge verwachting voor afvaldumps gerelateerd aan bewoning op de hogere gronden. Meer specifiek, kunnen in het gebied natuurlijk resten voorkomen die samenhangen met Nederhoven uit de periode late middeleeuwen-nieuwe tijd. Daarbij valt te denken aan resten van gebouwen (muren, vloeren, kelders) en daaraan gerelateerde sporen (kuilen, water- en beerputten), alsmede infrastructuur (paden en relicten van tuin en tuinbouw (greppels, moesbedden). Bovendien kunnen er in de bodem allerlei aan genoemde sporen gerelateerde vondsten van aardewerk, steen, glas, en in natte context hout en bot voorkomen. Vondsten kunnen zich direct onder het oppervlak bevinden, maar sporen waarschijnlijk alleen onder de bouwvoor, vanaf ca. 40 cm onder het maaiveld. Vanwege de vele gebouwtjes en tuinaanleg in het plangebied wordt verwacht dat de bodem, en daarmee archeologische resten plaatselijk flink verstoord zal zijn. Wat dat betreft zullen resten van jager-verzamelaars zeer waarschijnlijk niet meer aanwezig zijn. Ingegraven sporen (kuilen, waterputten) en bouwresten (muren) van landbouwers, daarentegen, kunnen nog wel gedeeltelijk bewaard zijn gebleven. Advies Er zijn geen overtuigende resten van in-situ bewoning of activiteit (zoals een afvaldump) aangetroffen, en ook geen oude (begraven oppervlakken). Derhalve wordt er niet verwacht dat dergelijk resten in het geding zijn in het plangebied. Verder onderzoek lijkt dan ook niet erg zinvol.