มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ฯ

ในอดีตนิติกรรมสัญญามักจะมีรูปแบบในการทำเป็นหนังสือและลงนามด้วยลายมือชื่อ และการทำนิติกรรมสัญญานั้นจะต้องเดินทางไป ณ สถานที่แห่งนั้นเพื่อพิสูจน์และยืนยันว่าเป็นบุคคลคนนั้นจริงก่อนทำสัญญา แต่ยุคสมัยเปลี่ยนไปเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารได้เข้ามามีบทบาทสำคัญมากยิ่งขึ้น เป็นสิ่งที่อำนวยความสะดวกให้มีการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ วิธีการก็เปลี่ยนรูปแบบไป การทำนิติกรรมสัญญาจะต้องมีการพิสูจน์ตัวตน (Know Your Customer: KYC) ก่อนการทำธุรกรรม ผู้ให้บริการมักจะให้ผู้ใช้บริการต้องไปแสดงตัวตนต่อหน้าผู้ให้บริการก่อนโดยพบเห็นหน้ากัน (Face-to-Face) รวมถึงส่งเอกสารหลักฐานที่ได้รับรองสำเนาถูกต้อง เพื่อพิสูจน์และยืนยันตัวตนว่าตนเป็นบุคคลนั้นจริง สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่ก่อให้เกิดความไม่สะดวกและก่อให้เกิดภาระต่อผู้ใช้บริการ จึงได้มีพัฒนาวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์เพื่อใช้ในการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล (e-KYC) โดยไม่ต้องพบเห็นหน้ากัน (Non Face-to-Face) พร้อมทั้งยังมีการลงนามเอกสารทางอิเล็กทรอนิกส์ (eSignature) ผ่านระบบ โดยมีกฎหมายเข้ามารองรับสถานะและการดำเนินการทางอิเล็กทรอนิกส์ให้มีผลทางกฎหมายและใช้งานได้ ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม เพื่อเข้ามาครอบคลุมการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ การพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลทางอิเล็กทรอนิกส์ และการดำเนินการทางสัญญาอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น อีกทั้งยังมีพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการควบคุมดูแลธุรกิจบริการเกี่ยวกับระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลที่ต้องได้รับใบอนุญาต พ.ศ. 2565 ซึ่งกำหนดคุณสมบัติ หลักเกณฑ์ และขั้นตอนการประกอบธุรกิจ เพื่อให้ระบบมีความน่าเชื่อถือและปลอดภัยเมื่อพิจารณาผลทางกฎหมาย พร้อมทั้งมาตรฐานที่เกี่ยวข้องเข้ามารับรองให้สามารถทำการทางอิเล็กทรอนิกส์ได้แต่หากพิจารณาจากข้างต้นแม้ประเทศไทยจะมีกฎหมายเข้ามารองรับสถานการณ์ดำเนินการ การให้บริการ และมาตรฐานที่เกี่ยวข้องแล้วนั้น ก็ยังมีประเด็นและข้อสงสัยที่เกี่ยวกับความน่าเชื่อถือ ความมั่นคงปลอดภัย และการยอมรับในทางกฎหมายของระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล จากการค้นคว้าอิสระนี้พบว่าประเทศไทยมีความพร้อมทางด้านกฎหมายเกี่ยวกับระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลและลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์แล้ว และกฎหมายมีวัตถุประสงค์ให้การทำธุรกรรมและการลงนามสัญญาทางอิเล็กทรอนิกส์ มีความปลอดภัย และได้ข้อสันนิษฐานตามกฎหมายกำหนด แต่ก็ยังมีประเด็นสำคัญเกี่ยวกับการตีความทางกฎหมาย ความน่าเชื่อถือของระบบ และการใช้งานระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลและการมีระบบกลางที่ให้บริการพิสูจน์และยืนยันตัวตนที่ผู้ใช้งานจะต้องมีการพิสูจน์และยืนยันตัวตนในหลายบริการ ทั้งนี้เพื่อป้องกันมิให้เกิดวัตถุประสงค์และการใช้งานระบบการพิสูจน์และยืนยันตัวตนที่ผิดไปจากที่กฎหมายกำหนด