Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, door middel van boringen Heloirtsestraat (ong.) te Helvoirt (gemeente Vught) AM24449

<p>In oktober 2024 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Helvoirtsestraat (ong.) te Helvoirt (gemeente Vught). Aanleiding hiertoe betreft de (her)ontwikkeling van de locatie. Men is voornemens om een twee-onder-een-kapwoning te realiseren. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend. Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering en met een bodemverstoring van ten minste 0,8 - 1,0 meter beneden maaiveld.</p><p>
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Vught (2022) deels in een zone Categorie 3: gebied met archeologische waarde (overige historische kernen en bebouwing) en deels in categorie 4: hoge archeologische verwachting. Binnen het bestemmingsplan Paraplubestemmingsplan Archeologie (vastgesteld 6-4-2013) gelden respectievelijk de dubbelbestemmingen Waarde – Archeologie 3 en Waarde – Archeologie 4 met dezelfde ondergrenzen. </p><p>
De omgeving van het plangebied ligt op de overgang van de hoger gelegen dekzandruggen naar de lager gelegen dalvormige laagte en huidig beekdal van de Broekley. De hoge ligging van het plangebied nabij water zal een aantrekkelijke vestigingslocatie zijn geweest. Ondanks het ontbreken van vondsten in de directe omgeving van het plangebied geldt er toch een hoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum – mesolithicum vanwege de gunstige landschappelijke ligging. </p><p>
Het plangebied ligt op de noordelijke flank van een hoger gelegen zone van dekzandruggen nabij watervoorzieningen. De ligging van het plangebied op een gradiëntzone zal ook voor latere landbouwende samenlevingen een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Om deze redenen geldt er een hoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de ijzertijd als voor nederzettingsresten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. </p><p>
Het plangebied ligt aan de Helvoirtsestraat, direct tegenover de weg richting het kasteel Zwijnsbergen. Uit bestudering van historische kaarten blijkt dat het plangebied sinds tenminste circa 1800 onbebouwd was en in gebruik is als bouwland. Toch kan zeker niet uitgesloten worden dat binnen het plangebied historische bebouwing aanwezig was, al dan niet bestaande uit bijgebouwen (schuur, stal) van de omringende bebouwing. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd. </p><p>

Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de bodemopbouw in een groot deel van het plangebied bestaat uit (deels/semi) intacte enkeerdgronden. Hierdoor is de kans groot dat archeologische resten in de ondergrond kunnen worden aangetroffen. De in het vooronderzoek opgestelde archeologische verwachting (hoog voor neolithicum –vroege middeleeuwen en middelhoog voor late middeleeuwen - nieuwe tijd) blijft dan ook gehandhaafd. De hoge verwachting voor laat-paleoliticum – mesolithicum wordt bijgesteld naar middelhoog.
Op basis hiervan wordt voor het plangebied een vervolgonderzoek geadviseerd. </p><p>
Selectieadvies gemeente Vught </p><p>
De gemeente Vught stemt niet in met het advies om vervolgonderzoek te laten uitvoeren bij de realisatie van de nieuwbouw. Op basis van het booronderzoek lijkt er met name aan de voorzijde van het perceel waar de nieuwbouw gepland is, sprake van een grotendeels afgetopt dekzandniveau. Het afdekkende pakket (bouwvoor) is hier plaatselijk zeer dun waardoor het herhaaldelijk planten en rooien van fruitbomen veel impact zal hebben gehad op de intactheid van de bodem. </p><p>
Naar achteren toe lijkt het afdekkende pakket veel dikker en zal de impact van het gebruik als boomgaard veel minder invloed gehad hebben op de potentiële archeologische niveaus. Om die reden wordt ook alleen het bouwvlak vrijgegeven voor de geplande ingrepen en blijft de archeologische dubbelbestemming op de rest van het perceel van toepassing. De gemeente wil graag wel tijdig op de hoogte worden gebracht van de start van de graafwerkzaamheden zodat eventueel een veldbezoek kan worden gebracht.</p><p>
Ondanks de uitkomsten van deze bureaustudie en booronderzoek, is het altijd mogelijk dat tijdens grondwerkzaamheden onverwacht archeologische vondsten aan het licht komen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van de grondwerkzaamheden te wijzen op de plicht deze zogenoemde toevalsvondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet. De melding dient behalve bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) tevens plaats te vinden bij de gemeente Vught.</p><p>
Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat er al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.</p><p>
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging, als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.</p>