Archeologische opgraving op het voormalige KPN-terrein te IJmuiden, gemeente Velsen

Van 29 september tot en met 5 oktober 2015 heft Hollandia archeologen een archeologische opgraving uitgevoerd op het voormalige KPN-terrein te IJmuiden. De opgraving is een vervolg op een archeologische inspectie in 2009 en een archeologische opgraving op hetzelfde terrein als in 2010. Tijdens de campagne van 2010 werd aan het einde van het onderzoek een structuur gevonden in het plangebied (hierna als aardwerk beschreven) die uit twee randgreppels bestond, gescheiden door een grondlichaam die is opgebouwd uit de opgegraven grond. Het aardwerk vertoont veel gelijkenissen met een structuur die bij de projecten ‘De Golfbreker’ en langs de Vechtstraat in IJmuiden is aangetroffen. Ook werden verspreid over het plangebied de resten van een boerderijerf uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd gevonden. Het doel van de opgraving was met name om meer inzicht te krijgen in de functie, ruimtelijke positie, opbouw, datering en zo mogelijk ook de functie van het aardwerk en om het sporenniveau uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd waar mogelijk aan te vullen. De opgraving heeft tot meer inzicht in het aardwerk geleid, zo kon de structuur over een afstand van 144 m gevolgd worden en werd bekend dat het aardwerk doorgelopen heeft ten noorden en ten zuiden van het plangebied. Het aardwerk is gedateerd door middel van OSL-dateringen in de periode van 489 tot en met 775 n. Chr. en als de beide greppels gelijktijdig zijn dichtgestoven op 623-667 n. Chr.; Deze datering stemt goed overeen met de datering van de vegetatiehorizont die door het aardwerk doorsneden wordt (Tijdens de opgraving van 2010 is dit niveau gedateerd op 400-640 n. Chr.) en de vegetatiehorizont boven het aardwerk die is gedateerd op 666 tot 771 n. Chr.. Het aardwerk dateert dus uit de Vroege Middeleeuwen; specifiek de Merovingische tijd. Tijdens de opgraving zijn op hetzelfde stratigrafische niveau als het aardwerk ploegsporen gevonden die uit 625 tot 711 n. Chr. zijn gedateerd; waarschijnlijk gelijktijdig aan het aardwerk. De datering van het aardwerk wijst op een andere datering dan de structuur van de locaties ‘De Golfbreker’ en de Vechtstraat, die eerder dan 349 tot 535 n. Chr. is aangelegd. Hoewel niet kan worden uitgesloten dat de structuren in dezelfde periode zijn aangelegd, is het waarschijnlijk dat de structuur op de locatie “de Golfbreker’en de Vechtstraat ouder is. Als mogelijke functies voor het aardwerk kan worden gedacht aan een voet- of ruiterpad of een walletje om verstuiving tegen te gaan. Het is echter waarschijnlijker dat het aardwerk aangelegd is als landscheiding en dat het zich in het buitengebied bevond. De opening in het walletje die tijdens het onderzoek is aangetroffen is waarschijnlijk een doorgang tussen twee landbouwgebieden. Intrigerend is de functie als landweer, in aanmerking nemende dat er juist in deze periode sprake is van Fries koningsgoed in de omgeving van Velsen. Hierbij wordt gedacht aan een samenhang met de (mogelijk houten voorgangers) van de kerk te Velsen in of nabij de restanten van het Romeinse havenfort, dan wel aan het uit historische bronnen bekende gebied Adrichem, met juist een zwaartepunt ten noordwesten van het huidige onderzoek. Tijdens de opgraving kon de sporenkaart die al van het archeologische niveau uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd bestond aangevuld worden. Zo zijn een noord-zuid georiënteerde schuur uit de 17e eeuw aangetroffen en een hooimijt die waarschijnlijk uit de periode van voor de 17e eeuw dateert.