Archeologisch en cultuurhistorisch onderzoek 'Andelsch Broek Pompveld'

In opdracht van Hoogheemraadschap Rivierenland heeft Archol een archeologisch en cultuurhistorisch bureauonderzoek en booronderzoek uitgevoerd in plangebied ‘Andelsch Broek Pompveld’, te Woudrichem en Aalburg. Aanleiding voor het onderzoek is het project ‘Andelsch Broek Pompveld’ van Waterschap Rivierenland en Brabants Landschap in het kader van Natura 2000 en de Ecologische Hoofdstructuur (EHS).Het plangebied ligt in het westelijk deel van het rivierengebied waar het dek van holocene rivierafzettingen een dikte bereikt van circa 10 meter. Hieronder bevindt zich het pleistocene rivierterraslandschap met rivierduinen die plaatselijk tot aan, of dicht onder het huidige oppervlak reiken. Ter hoogte van het plangebied is in deelgebied 2 inderdaad een rivierduinencomplex aanwezig (top op 0,55 m). Boven dit duinencomplex en het pleistocene rivierterraslandschap bestaat het holocene dek uit een afwisseling van kleiige komgronden met venige insluitingen, doorsneden door een stelsel van zandige bedding- en oeverafzettingen en crevasses. De jongste afzettingen behoren tot de stroomgordelcomplexen van Andel en Biesheuvel –Hamer (ca. 3700-2600 v.Chr. respectievelijk 2600-1400 v.Chr). Het booronderzoek laat zien dat in deelgebieden 1 t/4 boven de rivierduinen en stroomgordels vaak hoger gelegen laklagen aanwezig zijn die in het verleden bewoonbaar zijn geweest. Enkele fragmenten aardewerk tonen aan dat er ook daadwerkelijk menselijke activiteiten zijn geweest. Het veelvuldig in de laklagen aangetroffen houtskool kan hier ook op wijzen, maar kan ook een natuurlijke achtergrond hebben.De gecombineerde resultaten van het bureau- en booronderzoek zijn verwerkt tot een archeologische verwachtingskaart waarin per deelgebied is aangegeven of en waar binnen de maximale verstoringsdiepte archeologische resten zijn te verwachten. Het blijkt dat in deelgebied 1 t/m 4 zones met een hoge archeologische verwachting voorkomen die in meer of mindere mate bedreigd worden door de voorgenomen natuurontwikkeling.Per deelgebied is een advies gegeven over de omgang met de te verwachten archeologie. Dit advies is erop gericht de natuurontwikkeling op een zo archeologievriendelijke manier te realiseren. Voor de zones met een lage archeologische verwachting wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd. Ontwikkeling kan hier zonder archeologische maatregelen gerealiseerd worden. Voor de zones met een hoge archeologische verwachting is het advies afhankelijk van de aard en omvang van de voorgenomen bodemingrepen:· Waterpartij in deelgebied 1. Karterend booronderzoek gericht op opsporen van vindplaatsen. Indien archeologische resten worden aangetroffen dient de aanleg van de waterpartij onder archeologische begeleiding te worden uitgevoerd. Archeologische begeleiding gericht op zoveel mogelijk in-situ behoud van archeologische resten.· Bosaanplant in deelgebied 2. Omdat de bomen in de zone met een hoge archeologische verwachting zo ruim mogelijk worden geplant (streefafstand gemiddeld 7 m), adviseren wij geen vervolgonderzoek omdat de mate van mogelijk verstoring beperkt blijft (minder dan 5% van het oppervlak). Verder adviseren wij om afspraken te maken over de voorbereidende werkzaamheden (niet ploegen, omvang plantgaten) en het beheer van het bos (bij rooien stobben niet verwijderen of alleen uitfreesen).· Smalle, ondiepe sloten/greppels (deelgebieden 2 en 3). Archeologische begeleiding door inspectie van de nieuw gegraven slootwanden en natuurvriendelijke oevers op de aanwezigheid van archeologische resten.· Brede doorvoersloot (deelgebied 3). Archeologische begeleiding gericht op documenteren en veiligstellen van archeologische resten in vlak en profiel.· Brede A-watergang (deelgebied 4). Karterend booronderzoek gericht op opsporen van vindplaatsen. Indien archeologische resten worden aangetroffen dient de aanleg van de watergang onder archeologische begeleiding te worden uitgevoerd. Archeologische begeleiding gericht op documenteren en veiligstellen van archeologische resten in vlak en profiel.· Maaiveldverlaging in deelgebied 3. Archeologische begeleiding na afloop van de maaiveldverlaging. Gericht op oppervlakte kartering van de ontgraven vlakken, aangetroffen vindplaatsen worden duurzaam beschermd door deze weer af te dekken met grond.