Bureauonderzoek Archeologie Plangebied Appelhoek te Alphen, Gemeente West Maas en Waal

Hamaland Advies heeft in opdracht van Lycens, ten behoeve van de ontwikkeling van woningen in Appelhoek te Alphen, gemeente West Maas en Waal (Afbeelding 1), een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd volgens het protocol BRL SIKB 4002. De werkzaamheden betreffen het bouwen van woningen en het aanleggen van tuinen, wegcunnetten en nutsvoorzieningen. Het is onbekend tot welke diepte deze werkzaamheden de bodem zullen verstoren. Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 14.300 m2. Het plangebied ligt in de bebouwde kom van Alphen en bestaat uit een weiland. De omvang van het te bebouwen deel van het plangebied bedraagt ca. 4.285 m2. In het bestemmingsplan heeft het plangebied Waarde - Archeologische Verwachting 2. Bij bodemingrepen van meer dan 500 m², die dieper reiken dan 40 centimeter onder het bestaande maaiveld moet er archeologisch onderzoek worden uitgevoerd. Het onderhavig onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek conform de BRL SIKB 4002. Conclusie Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied zich voor een deel bevindt op een naamloze stroomgordel van de Maas (nr. 252) die actief was in het Neolithicum en op een stroomrugglooiing, aan de rand van de stroomrug. Deze elementen zijn bedekt met kalkloze poldervaaggronden. Het zand van de stroomgordel ligt volgens de zanddieptekaart dieper dan 3 m-mv. Uit een RAAPrapport uit 20051 blijkt dat het huidige plangebied in zijn geheel is onderzocht met behulp van verkennende en karterende boringen. Uit het onderzoek bleek dat er binnen het plangebied sprake is van oeverafzettingen in de eerste meter onder het maaiveld, wat wordt opgevolgd door komklei tot ca. 3 m-mv. Daarnaast bleek er op een aantal plaatsen een laklaag aanwezig te zijn, die gevormd is in komafzettingen op een diepte van 165 en 190 cm-mv. In de laklaag is ter plaatse van boring 12 op een diepte van 150 cm-mv een archeologische vindplaats aangetroffen, mogelijk een haardplaats uit het Neolithicum of de Bronstijd. Uit het bureauonderzoek blijkt daarnaast dat de bodem verstoord kan zijn door landbouwwerkzaamheden en door een gebouw dat tussen 1978 en 2010 in het plangebied heeft gestaan. Uit een eerder uitgevoerd archeologisch bureauonderzoek en een veldverkenning waar het plangebied onderdeel van uitmaakt, blijkt echter dat de archeologische resten waarschijnlijk beschermd zijn door de aanwezigheid van een afdekkend landbouwdek. SelectieadviesUit het bureauonderzoek blijkt dat er binnen het plangebied nog intacte archeologische niveaus aanwezig kunnen zijn. Vervolgonderzoek achten wij dan ook noodzakelijk en graafwerkzaamheden dieper dan 1,35 m-mv2 kunnen niet zonder verdere maatregelen uitgevoerd worden. In het plangebied is door RAAP in een eerder stadium al een verkennend en karterend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij is in 1 boring (boring 12) een archeologische laag aangetroffen in de basis van een vegetatiehorizont tussen 165 en 190 cm-mv, die wordt gekenmerkt door een sterke concentratie houtskool en verbrande leem. Het betreft mogelijk een haardkuil van een klein (jacht)kampement, die op grond van de diepe ligging gedateerd kan worden in de periode Neolithicum t/m Bronstijd. De gaafheid en conservering van de vindplaats lijken gezien de diepe ligging deels onder de laagste grondwaterstand goed te zijn. Op grond van dit onderzoek adviseert RAAP om bij bodemingrepen ter plaatse van boring 12 die dieper reiken 1,50 m-mv een vervolgonderzoek door middel van proefsleuven uit te laten voeren. Deze aanbeveling heeft betrekking op de locatie van boring 12 en een straal van 10 m rond deze boring (zie Afbeelding 13). Voorafgaand aan een proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen opgesteld te worden dat getoetst wordt door gemeente West Maas en Waal (dhr. R. Isarin). RAAP adviseert om het overige deel (m.u.v. boring 12 en een bufferzone van 12 meter rond deze boring) vrij te geven (geen vervolgonderzoek). Hamaland Advies onderschrijft het advies van RAAP. Wij adviseren om de bodemingrepen in het plangebied te beperken tot maximaal 1,35 m-mv om boven de potentieel relevante archeologische niveaus te blijven. Vervolgonderzoek is niet noodzakelijk, tenzij bij boring 12 bodemingrepen voorzien zijn die dieper reiken dan 1,50 m-mv. Tevens adviseren wij om de door RAAP geselecteerde zone te beschermen tegen toekomstige bodemingrepen, door deze aan te wijzen als vindplaats (AMK-terrein) op de gemeentelijke beleidskaart en toekomstige bodemingrepen ter plaatse van de vindplaats te beperken tot maximaal 1,35 m-mv (30 cm bufferzone boven het archeologisch niveau van de vindplaats).SelectiebesluitHet conceptrapport is op 23 april beoordeeld door de archeologisch adviseur van gemeente West Maas en Waal, dr. R. Isarin. De opmerkingen op het conceptrapport zijn verwerkt in deze aangepaste versie van het rapport. Op grond van dit rapport zal gemeente West Maas een Waal een besluit nemen of vervolgonderzoek noodzakelijk wordt geacht en zo ja, in welke vorm.VoorbehoudHet uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.Wij wijzen erop dat het selectieadvies van Hamaland Advies af kan wijken van het uiteindelijke selectiebesluit van gemeente West Maas en Waal.Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente West Maas en Waal hiervan per direct in kennis te stellen.