Przyczyny i skutki emigracji z Polski

Badania, z których pochodzą prezentowane w zbiorze materiały, dotyczyły różnych form międzynarodowej ruchliwości przestrzennej ludności Polski. Celem badań było: (1) zidentyfikowanie podstawowych form/typów migracji, ich rozmiarów, kierunków geograficznych, trwałości oraz selektywności, (2) zbadanie roli czynników migracji na poziomach: makrospołecznym, grup społecznych i jednostkowym (gospodarstwo domowe, rodzina), (3) zbadanie skutków migracji (demograficznych, społecznych i ekonomicznych) dla społeczności lokalnych i na wyższym poziomie organizacji. Badania realizowane były przez pracowników Zespołu Badań Migracji Instytutu Studiów Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, który to zespół w latach 1995–2005 funkcjonował jako Ośrodek Badań nad Migracjami ISS UW, a od 2008 r. przekształcił się w międzywydziałową jednostkę UW. Zasadniczym komponentem badań była część ilościowa (sondaż). Badania przeprowadzono w czterech lokalizacjach: na Podlasiu, Śląsku, Podhalu i Mazowszu.W skład zbioru udostępnionego w ADJ wchodzą materiały z części jakościowej, realizowanej w metodologii etnosondażu*. Są to przede wszystkim dane pochodzące z 26 wywiadów pogłębionych: transkrypcje (w całości lub we fragmentach uporządkowanych wg dyspozycji) lub notatki badaczy. Większość wywiadów została przeprowadzona w latach 1994–1997 w ramach projektu zrealizowanego pod kierunkiem prof. dr. hab. Marka Okólskiego i finansowanego z wielu źródeł**. Część wywiadów z Podlasia została przeprowadzona później, w 1999 r., pod kierunkiem dr. hab. Wojciecha Łukowskiego (w ramach praktyk dla studentów). Archiwum udostępnia też materiały dodatkowe, związane z jakościową częścią badania.Wybierając respondentów i gospodarstwa domowe do jakościowej części projektu kierowano się chęcią zbadania zróżnicowanych typów migracji, brano więc pod uwagę wyniki badania sondażowego (poszukując przypadków „typowych”) oraz terenowe doświadczenia członków zespołu badawczego, koordynatorów terenowych i ankieterów (poszukując przypadków „wyjątkowych”).Wywiady prowadzono w oparciu dyspozycje i zasadniczo realizowano w dwóch etapach. Po analizie pierwszej części rozmowy badacz-ankieter otrzymywał wskazówki, w jakim kierunku powinien kontynuować wywiad i powtórnie spotykał się z respondentem lub jego rodziną. Niestety nie wszystkie zebrane materiały zachowały się.* D. S. Massey, The ethnosurvey in theory and practice, International Migration Review, nr 4, 1987.** Komitet Badań Naukowych, Fundusz Ludnościowy ONZ, fundusz badań statutowych Uniwersytetu Warszawskiego, fundusz badań statutowych Szkoły Głównej Handlowej, Fundacja im. Friedricha Eberta.___