Gemeente Renkum. Plangebied provinciale weg N782 te Heelsum

<p>In opdracht van de provincie Gelderland (contactpersoon dhr. W. de Hoog) heeft het onderzoeks- en adviesbureau BAAC bv een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied ‘provinciale weg N782’ te Heelsum. Aanleiding voor het onderzoek is het plan ter plaatse van de bestaande kruising tussen de N782 met de Utrechtse weg een rotonde te verwezenlijken. Tevens zal de bestaande duiker onder de N782 worden vervangen door een iets bredere versie. Tot slot zal binnen het plangebied een nieuwe nutssleuf worden aangelegd. Bij dergelijke werkzaamheden zal de bodem ter plaatse tot in de C-horizont worden verstoord. Hierbij bestaat de kans dat ter plaatse aanwezige archeologische resten verstoord zullen worden. </p><p>Het plangebied is gelegen op de rand van het midden-Nederlandse pleistocene dekzandgebied, op een smeltwaterwaaier (sandr), ingeklemd tussen de stuwwal van Ede-Wageningen en die van Arnhem. Het plangebied bevindt zich deels in het beekdal van de Heelsumsche beek, een dal waarvan de oorsprong teruggaat tot de laatste ijstijd. Het plangebied bevindt zich voor een groot deel op de overgang van de hoge (en droge) sandrvlakte ten noordwesten van het plangebied naar het lage (vochtige) beekdal van de Heelsumsche beek. Dergelijke zogenaamde gradiëntzones vormden in de vroege prehistorie goede mogelijkheden voor de jacht en het verzamelen van plantaardig voedsel. Er was op dergelijke locaties op korte afstand een grote verscheidenheid aan voedselbronnen voorhanden. Vandaar dat zulke locaties in die periode geliefd waren bij de mens. Maar ook gedurende latere perioden vormden dergelijke watervoerende beekdalen aantrekkelijke vestigingsgebieden. De gunstige eigenschappen voor agrarische activiteiten (landbouw en het houden van vee), de aanwezigheid van (stromend) water en de landschappelijke gradiënten hebben ook vanaf de late prehistorie een grote aantrekkingskracht gehad op zowel jagers-verzamelaars als landbouwers. De aanwezigheid van diverse waarnemingen op de beekdalflanken langs de beekdalvlakte van de Heelsumsche beek getuigen hiervan. Binnen de beekdalvlakte zelf kunnen voornamelijk archeologische vindplaatsen voorkomen die samenhangen met de natte omstandigheden. Hierbij moet gedacht worden aan depotvondsten, afvaldumps langs nederzettingsterreinen, voorden en resten die verband houden met jachtactiviteiten.</p><p>Het plangebied bevindt zich derhalve in een gebied met een hoge archeologische potentie. Er is bij de hernieuwde inrichting van het plangebied in 1972 echter fors ingegrepen in de bodem. Hierbij is als gevolg van de aanleg van nieuwe wegen en een uitgebreid nutsvoorzieningennetwerk een groot deel van de archeologische potentie van het plangebied verloren gegaan. Op basis hiervan is de archeologische verwachting voor het plangebied dan ook aangepast. De verwachting voor het westelijke deel van het plangebied is naar beneden toe bijgesteld tot een lage verwachting. Hier zullen niet of nauwelijks nog intacte vindplaatsen aanwezig zijn. In het oostelijk deel van het plangebied is de bodem tijdens de werkzaamheden in de jaren zeventig van de vorige eeuw in veel mindere mate verstoord. Voor dit deel blijft de middelhoge verwachting voor het aantreffen van vondsten en/of sporen vanaf het (laat)-paleolithicum dan ook gehandhaafd.</p><p>De geplande werkzaamheden omvatten slechts een beperkt deel van het plangebied. De aan te leggen rotonde bevindt zich in het deel van het plangebied met een lage verwachting. Vervolgonderzoek wordt hier niet nodig geacht. Ter plaatse van de te vernieuwen duiker is reeds een duiker aanwezig. Hier is de bodem derhalve al verstoord. Ook voor deze werkzaamheden wordt geen vervolgonderzoek aanbevolen. De nieuw aan te leggen nutssleuf bevindt zich voor verreweg het grootste deel in het gebied met een lage verwachting. Slechts een klein deel zal worden aangelegd in een gebied waar de bodem mogelijk nog intact is. BAAC bv adviseert om de aan te leggen sleuf iets te verschuiven richting de al bestaande nutssleuven. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan adviseert BAAC bv om amateur-archeologen de kans te geven bij de werkzaamheden voor de aanleg van de sleuf aanwezig te zijn.</p>