Archeologisch vooronderzoek in het kader van de herontwikkeling van het plangebied Overdiemerweg 38-39-40 te Diemen, gemeente Diemen

Vestigia Archeologie Cultuurhistorie heeft in opdracht van KuiperCompagnons een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een plangebied aan de Overdiemerweg 38-39-40 te Diemen, gemeente Diemen (kaart 1; afbeelding 1). Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 0,23 ha, en is momenteel deels bebouwd en deels verhard met stelcon-platen. De initiatiefnemer is voornemens de bestaande bebouwing (een botenstalling en een woonhuis) te slopen, en daarna nieuwbouw van een BB en een restaurant te realiseren. Aan de waterkant zal een rij lichte huisjes worden gerealiseerd die niet zullen worden voorzien van een fundering. De huisjes worden in feite op het maaiveld “neergelegd”. Bij elk huisje is een aanlegplaats voor een bootje gepland. De huisjes die aan de Overdiemerweg worden gebouwd, worden op palen gefundeerd. Er zal een ophoging van ca. 2,5 m worden aangelegd, met aan de bovenzijde de huisjes, en aan maaiveld de mogelijkheid om te parkeren. Deze verhoging wordt doorgetrokken naar het te realiseren restaurant aan de Diemerzeedijk. Het restaurant en het terras zullen ook op palen aangelegd worden, waardoor hieronder een parkeermogelijkheid wordt gecreëerd. De hoeveelheid palen en de diepte van de palen is nog afhankelijk van het bodemonderzoek en op dit moment nog niet bekend. Er is wel bekend dat er sprake is van verontreiniging op het terrein, waardoor sanering nodig zal zijn. De diepte van de verontreiniging is nog niet bekend. Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in kader van de bestemmingsplanwijziging in kaart gebracht te worden of binnen het plangebied behoudenswaardige archeologische resten (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen. Op basis van het bureauonderzoek kunnen binnen het plangebied archeologische resten aangetroffen worden vanaf de Bronstijd/IJzertijd tot en met de Romeinse tijd/Vroege Middeleeuwen, met de nadruk op de Late IJzertijd/Romeinse tijd. Deze resten zullen zich in de top van het Hollandveenpakket bevinden, of in een overdekkende kleilaag. De verwachting voor deze resten is echter laag, omdat ze vermoedelijk geërodeerd zijn door overstromingen, en het latere landgebruik. Daarnaast kunnen resten vanaf de 11e eeuw voorkomen, die verband houden met de eerste ontginningen in deze regio. Hierbij kunnen resten van landgebruik en bewoning worden aangetroffen. Uit het historisch kaartmateriaal blijkt dat er in ieder geval vanaf de 18e eeuw aan de dijk sprake is van bebouwing. Maar aangezien de Diemerzeedijk uit de 13e eeuw dateert is vroegere bewoning zeker mogelijk. Voor deze resten geldt een hoge verwachting. Het plangebied ligt naast het Fort Diemerdam. Mogelijk heeft het plangebied tijdelijk ook deels binnen de omwalling gelegen. Hierdoor kan niet uitgesloten worden dat zich binnen het plangebied, naast restanten van een wal, nog kleinere militaire structuren of losse objecten bevinden. Binnen het plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor het aantreffen van militair erfgoed. Deze resten kunnen direct onder het maaiveld aanwezig zijn. Advies. Op basis van het bureauonderzoek dient de dubbelbestemming Waarde Archeologie in stand te blijven. De werkzaamheden binnen het plangebied vinden plaats in een aantal fasen: - fase 1 sloop van de huidige bebouwing, verwijdering van de loods en stelconplaten, - fase 2: mogelijke sanering van het terrein, - fase 3 herontwikkeling, waarbij voornamelijk een ophoging langs de Overdiemerweg wordt gerealiseerd, en bebouwing op een fundering met palen. Vestigia Archeologie Cultuurhistorie adviseert om tijdens in fase 1 bij de sloop van de huidige bebouwing aan de noordzijde van het plangebied een opgraving, variant archeologische begeleiding, uit te voeren. De huidige bebouwing kan daarbij tot aan maaiveld zonder begeleiding worden gesloopt. De sloop van de funderingen dient echter onder archeologische begeleiding plaats te vinden, teneinde eventueel aanwezige funderingen, muurwerk, vloeren etc. in het veld te documenteren en veilig te stellen. Het gaat dan met name om mogelijke voorgangers van de huidige aanwezige bebouwing in kaart te brengen. De sloop van de loods kan zonder begeleiding plaatsvinden. Voorafgaand aan de uitvoering van een opgraving, variant archeologische begeleiding, dient altijd verplicht een Programma van Eisen dat de goedkeuring behoeft van het bevoegd gezag alvorens met de werkzaamheden kan worden begonnen. Na de verwijdering van de loods en de stelconplaten wordt geadviseerd om voorafgaand aan fase 2 of 3 een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend/karterend booronderzoek uit te voeren binnen het plangebied. Met dit onderzoek wordt het archeologisch verwachtingsmodel getoetst en de mate van verstoring. Dit booronderzoek dient uitgevoerd te worden in een grid van ca. 13 x 15 m (methode E2 karterend booronderzoek), wat voor het plangebied neerkomt op ca. 12 boringen. Afhankelijk van de uitkomsten kan in overleg met het bevoegd gezag worden bepaald of voor de sanering en/of de nieuwbouw dan nog verder onderzoek noodzakelijk is. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Diemen, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces. Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, gemeente Diemen, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.