O'ZBEK TILIDA EVIDENSIALLIK KATEGORIYASINING FUNKSIONAL-SEMANTIK XUSUSIYATLARI: BILVOSITA AXBOROT VA ISHONCHLILIK DARAJASI TAHLILI

Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘zbek tilida evidensiallik kategoriyasining funksional-semantik xususiyatlari, xususan, bilvosita axborot va ishonchlilik darajasini ifodalash imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi o‘zbek nutqida axborot manbaini ko‘rsatadigan, taxmin, eshitilganlik, kuzatuvdan chiqarilgan xulosa va ehtiyotkor bahoni ifodalaydigan birliklarning kommunikativ vazifalarini aniqlashdan iborat. Maqolada tavsifiy, funksional-semantik, kontekstual va qiyosiy tahlil metodlaridan foydalanildi. Tadqiqot materiali sifatida o‘zbek adabiy tili, kundalik muloqot va publitsistik uslubda uchraydigan “-mish”, “ekan”, “shekilli”, “aftidan”, “chamasi”, “deyishlaricha”, “eshitishimcha”, “ko‘rinadi”, “ma’lum bo‘lishicha” kabi birliklar tanlandi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, o‘zbek tilida evidensiallik mustaqil grammatik kategoriya sifatida qat’iy shakllanmagan bo‘lsa-da, u morfologik, leksik, sintaktik va diskursiv vositalar orqali faol ifodalanadi. Tadqiqot xulosalariga ko‘ra, evidensial birliklar axborot manbaini ko‘rsatish bilan birga, so‘zlovchining ishonch darajasi, mas’uliyat chegarasi va kommunikativ ehtiyotkorlik strategiyasini ham namoyon etadi.