Sint Gerardusplein 1-21 en Drossard de la Courtstraat 6-36, Gemert (gemeente Gemert-Bakel)

ADC ArcheoProjecten heeft in september 2022 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locaties Sint Gerardusplein 1 tot en met 21 (oneven nummers) en Drossard de la Courtstraat 6 tot en met 36 (even nummers) in Gemert, gemeente Gemert-Bakel. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Het plangebied is gelegen op de rand van de Peelhorst. Op grond van deze ligging moet in de top van het aanwezige dekzand rekening worden gehouden met archeologische resten vanaf het Laat-Paleolithicum. Resten uit het Laat-Paleolithicum en het Mesolithicum zullen verband houden met (mogelijk) tijdelijke kampen van jager-verzamelaars. Vanwege het ontbreken van een duidelijke gradiëntzone, zoals een overgang van dekzandrug naar beekdal, geldt hiervoor een middelhoge verwachting. Hoewel ten zuiden van het plangebied sprake is van een dalvormige laagte, was deze gradiëntzone waarschijnlijk te weinig uitgesproken om een rol van betekenis te spelen voor jager-verzamelaars. Bovendien was in die periode waarschijnlijk geen sprake van een beek. De huidige De Rips dateert uit omstreeks 1600 en heeft geen natuurlijke oorsprong. Vanaf het Neolithicum komen bewoningssporen voor van vroege landbouwers. Op grond van de nabijheid van een prehistorische noord-zuidroute geldt hiervoor een hoge archeologische verwachting. Indien aanwezig zullen de resten zich in de top van het onverstoorde dekzand, direct onder een plaggendek, aftekenen en, uitgezonderd diepe paalsporen en waterputten, tot circa een halve meter in deze afzettingen reiken. Het voormalige loopoppervlak met inbegrip van een eventuele vondstlaag zal waarschijnlijk zijn verploegd en opgenomen in de bovengrond. In de 13e eeuw (of mogelijk iets eerder) ontstond ten westen van het plangebied de nederzetting Gemert. Ten behoeve van de verhoging van de bodemvruchtbaarheid en de verbetering van de bodemstructuur werden de gronden rondom de nederzetting bemest met plaggenmest. Op deze wijze raakte de oorspronkelijke bodem afgedekt met een plaggendek. Eventuele sporen zullen verband houden met de ontginning van het gebied en bestaan uit greppels en spit- en ploegsporen. Hiervoor geldt een hoge verwachting. Gelet op het historisch landgebruik geldt een lage verwachting voor bewoningssporen uit de Late Middeleeuwen of de Nieuwe tijd. In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw werd het plangebied onderdeel van een woonwijk en werd de huidige bebouwing gerealiseerd. Hierbij zal de bodem zijn geëgaliseerd en/of omgewerkt. Proefsleuvenonderzoeken in de woonwijk Berglaren hebben aangetoond dat de naoorlogse woningbouw als gevolg van de ondiepe funderingen de ondergrond relatief beperkt heeft verstoord. Wel moet rekening worden gehouden met verstoringen door de winning van zand in de periode voorafgaand aan de woningbouw. Om deze verwachting te toetsen en aan te vullen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Dit wijst uit dat de ondergrond uit zeer fijn tot matig fijn dekzand (Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel) bestaat. De bovengrond wordt gevormd door een 50 tot 120 cm dik plaggendek met kenmerken van vergraving. Bodemkundig gezien is sprake van hoge zwarte enkeerdgronden. De oorspronkelijke top van het dekzand wordt beschouwd als een archeologisch relevant niveau. Het volledig ontbreken van sporen van podzolvorming of een akkerlaag in combinatie met de zeer scherpe overgang naar het plaggendek doet vermoeden dat het bodemprofiel is afgetopt. Dit betekent dat het archeologisch vondstniveau niet meer aanwezig is. Intacte vindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en het Mesolithicum, die zich hoofdzakelijk als een vondststrooiing manifesteren, zijn daarom niet (meer) te verwachten. Vindplaatsen uit de periode Neolithicum tot en met Vroege Middeleeuwen die door grondsporen worden gekenmerkt kunnen ten dele bewaard zijn gebleven. De archeologische verwachting voor dit type vindplaatsen dient daarom te worden gehandhaafd.