ความรับผิดของผู้ขับขี่อันเกิดจากการใช้งานรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติ: ศึกษาความรับผิดตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522

รถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติ คือ รถยนต์ที่ถูกติดตั้งด้วยระบบที่มีความสามารถในการควบคุมการเคลื่อนที่ของรถยนต์ได้โดยอัตโนมัติ และเมื่อใดที่ได้เปิดใช้งานระบบขับเคลื่อนอัตโนมัติแล้วผู้ขับขี่จะถูกลดทอนบทบาทและการกระทำลงจนปราศจากการกระทำในท้ายที่สุด ซึ่งด้วยความสามารถของรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัตินี้ย่อมส่งผลโดยตรงต่อการวินิจฉัยความรับผิด เพราะเมื่อไร้ซึ่งการกระทำโดยการเคลื่อนไหวร่างกายของผู้ขับขี่ที่กฎหมายกำหนดไว้เป็นความผิดแล้ว ก็ไม่อาจที่จะพิจารณากำหนดความรับผิดแก่ผู้ขับขี่ได้ และนอกจากนี้ยังส่งผลต่อปัญหาการวินิจฉัยความรับผิดอันเกิดจากหน้าที่ในการป้องกันผลตามประมวลกฎหมายอาญาอีกด้วย ที่ข้อพิจารณาในเรื่องหน้าที่ต่าง ๆ ของผู้ขับขี่ยังคงมีความไม่ชัดเจน เช่น ผู้ขับขี่มีหน้าที่ในการป้องกันผลหรือไม่ และขอบเขตหน้าที่ในการป้องกันผลมีอยู่อย่างไร จากการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายต่างประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา เยอรมัน สหราชอาณาจักร และฝรั่งเศส พบว่ามีแนวทางการกำหนดความรับผิดให้แก่ผู้ขับขี่ที่แตกต่างกันแบ่งพิจารณาได้ 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่หนึ่ง ประกอบด้วยสหรัฐอเมริกาและเยอรมันที่จะมุ่งกำหนดความรับผิดให้แก่ผู้ขับขี่ผ่านการเพิ่มประสิทธิภาพของกฎหมายที่มีอยู่ให้สอดคล้องกับบริบทของรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติไม่ว่าจะเป็นการกำหนดคำนิยามของรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติและคำนิยามของผู้ขับขี่ การกำหนดหน้าที่แก่ผู้ขับขี่ การกำหนดตัวผู้ต้องรับผิดจากความรับผิดอันเกิดขณะรถยนต์ขับเคลื่อนโดยอัตโนมัติ และรวมถึงการกำหนดหน้าที่ให้แก่ผู้ประกอบการในการผลิตรถยนต์ให้ได้มาตรฐานที่กฎหมายกำหนด กลุ่มที่สอง ประกอบด้วย รายงานคำแนะนำของคณะกรรมการพัฒนากฎหมายร่วมกันระหว่างอังกฤษ เวลส์ และสกอตแลนด์และฝรั่งเศสที่ได้กำหนดความคุ้มกันทางกฎหมายในลักษณะของข้อยกเว้นความรับผิดอันเกิดขึ้นจากการใช้งานรถยนต์ขับเคลื่อนโดยอัตโนมัติ พร้อมทั้งกำหนดเงื่อนไขความสิ้นไปของความคุ้มกันดังกล่าวผ่านการกำหนดหน้าที่บางประการ เช่น การกำหนดให้ผู้ขับขี่จะต้องกลับเข้าแทรกแซงการทำงานของรถยนต์เมื่อระบบร้องขอภายใต้กำหนดเวลาที่เหมาะสม เป็นต้นทั้งนี้ จากการศึกษากฎหมายของประเทศไทย ไม่ปรากฏบทบัญญัติใดในพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 ที่ตราขึ้นโดยคำนึงถึงบทบาทที่ลดลงของผู้ขับขี่ ดังนั้น วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงได้เสนอให้มีการกำหนดคำนิยามของรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติ คำนิยามของผู้ขับขี่โดยคำนึงถึงบทบาทที่ลดลง และเสนอให้มีการกำหนดข้อยกเว้นความรับผิดตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 ให้แก่ผู้ขับขี่ในความรับผิดอันเกิดขึ้นขณะรถยนต์ขับเคลื่อนโดยอัตโนมัติ โดยกำหนดเงื่อนไขความสิ้นผลไปของข้อยกเว้นความรับผิดประกอบไว้ด้วย ทั้งนี้ เพื่อป้องกันปัญหาการลงโทษผู้กระทำความผิดที่ไร้ซึ่งการกระทำ และนอกจากนี้ผู้เขียนยังได้มีข้อเสนอแนะประการอื่น ๆ เพิ่มเติมไว้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมายมิให้มีผลเป็นการยับยั้งการพัฒนาของเทคโนโลยี