ความรับผิดของผู้ให้เช่าซื้อกรณีเช่าซื้อรถยนต์ใช้แล้ว

การค้นคว้าอิสระฉบับนี้ได้ทำการศึกษาและวิเคราะห์ปัญหาความรับผิดของผู้ให้เช่าซื้อในกรณีรถยนต์ใช้แล้ว ภายใต้สัญญาเช่าซื้อซึ่งยังไม่มีมาตรการเฉพาะรองรับในกฎหมายไทย เมื่อรถยนต์ใช้แล้วเกิดข้อบกพร่อง มักพบว่า โดยทั่วไปผู้ให้เช่าซื้อมักอ้างสถานะเป็นผู้ให้สินเชื่อ เพื่อปฏิเสธภาระรับผิดเมื่อรถยนต์ใช้แล้วเกิดข้อบกพร่อง ทำให้ผู้ให้เช่าซื้อและผู้ให้เช่าซื้อแบบประกอบธุรกิจยังมีความเป็นอิสระและมีช่องว่างในการค้ารถยนต์ใช้แล้ว กรณีทำการค้ากันโดยทำเป็นสัญญาเช่าซื้อและผ่อนชำระเป็นงวดๆ นั้น เมื่อยังอยู่ในระยะเวลาของการผ่อนอยู่นั้น เมื่อเกิดปัญหาแก่รถยนต์ใช้แล้ว ผู้ให้เช่าซื้อจึงมักเกิดการปัดความรับผิดโดยข้อโต้แย้งคือเป็นเพียงผู้ให้สินเชื่อ และรถยนต์ใช้แล้วมักมีปัญหาในความสมบูรณ์ของรถยนต์ ซึ่งการเช่าซื้อรถยนต์ใช้แล้วเป็นรถยนต์ที่เคยใช้งานมาแล้วจึงมีการเสื่อมสภาพลงตามการใช้งานที่ผ่านมาของเจ้าของเดิม รถยนต์จึงมักพบความชำรุดบกพร่องได้ง่ายจากการศึกษาวิเคราะห์มาตรการทางกฎหมายในความรับผิดของผู้ให้เช่าซื้อรถยนต์ใช้แล้วที่ได้ศึกษาวิเคราะห์เปรียบเทียบกฎหมายของประเทศไทยกับกฎหมายของประเทศเยอรมนี ประเทศสิงคโปร์และสหราชอาณาจักรแล้ว ผู้ศึกษาเห็นว่าประเทศไทยยังไม่มีบทกฎหมายเฉพาะที่ใช้บังคับกับกรณีการเช่าซื้อรถยนต์ใช้แล้วโดยตรง แม้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์จะมีบทบัญญัติเกี่ยวกับสัญญาเช่าซื้อ แต่ก็ไม่ได้กำหนดความรับผิดของผู้ให้เช่าซื้อในกรณีทรัพย์สินที่เป็นสินค้าใช้แล้ว ไว้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อเกิดข้อพิพาทเกี่ยวกับความชำรุดบกพร่องของรถยนต์ใช้แล้วระหว่างระยะเวลาการผ่อนชำระ อันเป็นปัญหาที่ต้องอาศัยการตีความสิทธิของผู้เช่าซื้อว่าสามารถเรียกร้องความรับผิดจากบุคคลใดได้บ้าง และสามารถขอชดใช้เยียวยาในรูปแบบใดและในระดับใด ดังนั้น สิทธิของผู้เช่าซื้อรถยนต์ใช้แล้ว จึงยังประสบปัญหาในการใช้สิทธิ และจำเป็นต้องพึ่งพาการตีความตามแนวคำพิพากษาหรือหลักทั่วไป แทนที่จะมีหลักเกณฑ์เฉพาะที่ชัดเจนตามบทบัญญัติของกฎหมายแม้จะมีพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 แล้วก็ตาม แต่บทบัญญัติยังไม่เพียงพอที่จะรองรับปัญหาที่เกิดจากสัญญาเช่าซื้อรถยนต์ใช้แล้ว เนื่องจากไม่ได้กำหนดหน้าที่และความรับผิดเฉพาะของผู้ให้เช่าซื้อหรือแนวทางเยียวยาไว้ชัดเจน เนื่องจากไม่มีบทบัญญัติที่กำหนดหน้าที่เฉพาะของผู้ให้เช่าซื้อ หรือแนวทางการเยียวยากรณีรถยนต์มีข้อบกพร่อง ทั้งยังมีช่องว่างในเรื่องภาระการพิสูจน์และข้อยกเว้นในสัญญาที่อาจไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค อีกทั้ง ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญาเรื่องให้ธุรกิจให้เช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา พ.ศ. 2565 และ ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจการขายรถยนต์ใช้แล้วเป็นธุรกิจควบคุมสัญญา พ.ศ. 2562 ก็คงยังเป็นกฎหมายที่ไว้ควบคุมเฉพาะข้อสัญญาเท่านั้น ไม่ได้กำหนดถึงสิทธิและหน้าที่ของคู่สัญญา รวมทั้ง ร่างพระราชบัญญัติความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า พ.ศ…. แม้จะครอบคลุมถึงสัญญาเช่าซื้อแต่มีการยกเว้นการบังคับใช้กับสินค้าใช้แล้ว ซึ่งกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับความรับผิดของผู้ให้เช่าซื้อรถยนต์ใช้แล้วของประเทศเยอรมนี สิงคโปร์ และสหราชอาณาจักร มีมาตรการที่มุ่งคุ้มครองผู้เช่าซื้อรถยนต์ใช้แล้วและสินค้าใช้แล้วโดยตรง โดยกำหนดให้ผู้ขายหรือผู้ให้เช่าซื้อมีหน้าที่รับผิดชอบต่อความชำรุดบกพร่องของทรัพย์สิน แม้ในกรณีที่มีการซื้อขายตามสภาพ ซึ่งสะท้อนถึงหลักการรับผิดที่ไม่อาจยกเว้นได้โดยง่าย ทั้งนี้ กฎหมายของประเทศเหล่านี้มีความสอดคล้องกับหลักการคุ้มครองผู้บริโภค และสามารถนำไปใช้บังคับได้จริงในบริบทของสังคมปัจจุบันที่มีธุรกรรมสินค้าใช้แล้วเป็นจำนวนมาก เป็นการเสริมสร้างการคุ้มครองผู้บริโภคในการทำธุรกรรมเช่าซื้อรถยนต์ใช้แล้ว