พิพิธภัณฑ์เพื่อสุขภาวะทางใจ

ในสังคมปัจจุบันนี้ทุกชีวิตต้องเผชิญปัญหามากมาย จะเห็นได้ว่าปัจจุบันสังคมมีการเปลี่ยนแปลงในหลายมิติหลายด้านที่กำลังส่งผลต่อสภาพจิตใจของผู้คน เนื่องจากสถานการณ์ปัจจุบันหลัง Covid - 19 ที่ผ่านมา พบว่าประชากรไทยมีความเสี่ยงสุขภาพจิตสูงขึ้นเรื่อย ๆ โดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เผยว่า “ปัญหาสุขภาพจิต” เป็น 1 ปัญหาในปี 2565 โดยภาวะที่ส่งผลให้คนเสี่ยงฆ่าตัวตายสูง คือ “ความเครียดสะสม” ผลกระทบของ Covid - 19 ที่ส่งผลต่อความเป็นอยู่ สภาวะแวดล้อม และวิถีชีวิต ซึ่งชีวิตคนเมือง โดยเฉพาะกรุงเทพฯในวัยทำงานอายุ 15 - 59 ปี แม้คนไทยจำนวนมากขึ้นจะประสบปัญหาสุขภาพจิต แต่ผู้บริโภคยังคงไม่สามารถเข้าถึงบริการและข้อมูลสุขภาพจิตได้ เนื่องจากข้อจำกัดทางสังคมและความรู้สึกเชิงลบเกี่ยวกับสุขภาพจิตเพราะกังวลการถูกตีตรา ด้วยเหตุผลดังกล่าวจึงเกิดเป็นพิพิธภัณฑ์เพื่อสุขภาวะทางใจ เนื่องจาก National Alliance for Museums, Health and Wellbeing กล่าวถึงบทบาทของพิพิธภัณฑ์ในการให้การสนับสนุนด้านสุขภาพจิตและความมั่นคงของผู้คน โดยผลการวิจัยจากการรายงานมีแนวโน้มที่ดีมาก เป็นที่ชัดเจนจากรายงานนี้ว่าภาคส่วนของพิพิธภัณฑ์มีส่วนสนับสนุนอย่างมากในการปรับปรุงชีวิตของผู้คนและเสริมสร้างสุขภาพกายและสุขภาพจิตที่ดี เพื่อศึกษาการออกแบบพื้นที่พิพิธภัณฑ์และนิทรรศการที่มุ่งเน้นการฟื้นฟูสุขภาพจิตของผู้คน และเพื่อเป็นทางเลือกการเข้าถึงพื้นที่ในการเรียนรู้และพื้นที่ฟื้นฟูสำหรับผู้คนปกติหรือผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพจิต ผ่านการออกแบบสภาพแวดล้อมทางสถาปัตยกรรม ก่อให้เกิดการตระหนักรู้ การปรับตัวในการเข้าสังคม ปรับเปลี่ยนมุมมองสุขภาพจิตในเชิงบวก และฟื้นฟูสุขภาพจิต ในส่วนของพื้นที่พิพิธภัณฑ์และนิทรรศการเป็น ตัวช่วยในการรับรู้ทางด้านจิตวิทยาและการรับรู้ผ่านสถาปัตยกรรม ที่ส่งผลต่อการรับรู้และจิตใจของมนุษย์ จากการที่ได้เห็นถึงความสำคัญของสุขภาพจิต ได้ทำการศึกษาปัญหา ปัจจัยของความเครียด และแนวทางการออกแบบพื้นที่พิพิธภัณฑ์และนิทรรศการ โดยการศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และกรณีศึกษาที่เกี่ยวข้องในเบื้องต้นที่เกี่ยวข้องกับงานวิจัย โดยมีกลุ่มตัวอย่างคือบุคคลทั่วไปและบุคคลที่มีปัญหาสุขภาพจิต ในช่วงอายุ 20 – 29 ปี การเก็บข้อมูลโดยตรงจากการสัมภาษณ์จากผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยา และผู้เชี่ยวชาญด้านนิทรรศการ จึงเลือกพื้นที่สวนลุมพินีเป็นที่ตั้งโครงการโดยมีบริบทที่สามารถเป็นส่วนหนึ่งในการฟื้นฟูสุขภาวะทางใจของผู้คนได้ โดยมีแนวคิด คือ “Resilience” ซึ่ง “การฟื้นฟูทางจิตวิทยาสามารถอธิบายได้ว่าเป็นความสามารถในการรับรู้ของการฟื้นฟู เนื่องจากผู้สังเกตสามารถรับรู้ถึงคุณสมบัติของสภาพแวดล้อมที่ช่วยบรรเทาความเหนื่อยล้า และความเครียดทางจิตใจของบุคคลได้” เพื่อให้การออกแบบพื้นที่พิพิธภัณฑ์และนิทรรศการมีความสอดคล้องกับกิจกรรมและบริบทโดยรอบที่สามารถส่งเสริมการฟื้นฟูสุขภาพจิตของผู้คนได้ การนำเสนอผลการศึกษาเพื่อไปประยุกต์ใช้ในการออกแบบพื้นที่พิพิธภัณฑ์และนิทรรศการที่มีผลต่อสภาพจิตใจ เพื่อเป็นส่วนช่วยในการฟื้นฟูสุขภาพจิตของผู้ใช้งาน กระตุ้นให้ผู้ใช้งานได้เรียนรู้ ตระหนักรู้ และเข้าใจสุขภาพจิตใจของตนเองมากขึ้นผ่านพื้นที่และองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม