“เพื่อสุขภาพประชาชน”: การเมืองเรื่องกัญชาถูกกฎหมายในประเทศไทย (พ.ศ. 2562-2566)

งานศึกษาพยายามทำความเข้าใจ “การเมือง” เบื้องหลังปฏิบัติการและข้อถกเถียงเรื่องการปรับเปลี่ยนสถานภาพของกัญชาในสังคมไทย จากการเป็นยาเสพติดผิดกฎหมายสู่การเป็น “พืชสมุนไพรสารพัดประโยชน์” โดย “การเมือง” เรื่องกัญชาดังกล่าว ซึ่งเกิดขึ้นอย่างกว้างขวางและเข้มข้นในสังคมไทย ระหว่างปี พ.ศ. 2562-2566 ได้ปรากฏตัวในหลายเวทีวัฒนธรรม และได้สร้างปฏิบัติการภายใต้เงื้อมเงาของความเป็นสถาบันหลักต่างๆ ในสังคมไทยสมัยใหม่ ทั้งสถาบันการเมือง สถาบันสาธารณสุข สถาบันวิชาชีพด้านการแพทย์ และเครือข่ายผู้ผลักดันกัญชางานศึกษาแสดงให้เห็นว่า สถาบันหลักต่างๆ ในสังคมไทยดังกล่าวมา ล้วนประกอบสร้างความหมายของ “กัญชา” ขึ้นมาในแบบของตัวเอง โดยในด้านหนึ่งเลือกที่จะยึดโยงอย่างเฉพาะเจาะจงกับ “คุณประโยชน์” หรือ “โทษสมบัติ” ของกัญชา (ซึ่งบนพื้นฐานความเป็นจริงก็คือ กัญชาเป็นพืชที่มีทั้งคุณและโทษในตัวเอง ในแง่การใช้งานโดยมนุษย์) ขณะที่ในอีกด้านหนึ่งก็สอดคล้องอยู่กับการเกื้อหนุนและต่อรองผลประโยชน์ การเชิดชูอุดมการณ์ หรือการพิทักษ์สถานภาพของสถาบันเหล่านั้น ซึ่งดำรงอยู่อย่างสัมพัทธ์ซึ่งกันและกัน โดยทั้งสิ้นทั้งปวงล้วนเกิดขึ้นภายใต้ข้ออ้างความชอบธรรม สำหรับการขับเคลื่อนทางสังคมของกลุ่มตนเอง ว่าล้วนเป็นไปเพื่อสุขภาพและการกินดีอยู่ดีของประชาชน