การประเมินผลการรบกวนจากภาวะเม็ดเลือดแดงแตกความขุ่น และบิลิรูบินต่อการทดสอบในงานเคมีคลินิกด้วยเครื่องตรวจวิเคราะห์สารเคมีอัตโนมัติ

สารรบกวนการตรวจวิเคราะห์ทางชีวเคมีเป็นปัจจัยที่ส่งผลกระทบในขั้นตอนการตรวจวิเคราะห์ มีทั้งปัจจัยที่เกิดขึ้นภายในและภายนอกร่างกายของผู้ป่วย ซึ่งอาจเกิดจากโรคหรือสภาวะก่อนการวิเคราะห์ ที่ส่งผลให้ระดับความเข้มข้นของฮีโมโกลบิน ไลโปโปรตีนหรือความขุ่น และสารบิลิรูบินในซีรัมหรือพลาสมาเพิ่มขึ้น โดยก่อให้เกิดผลกระทบได้ 2 รูปแบบ คือ มีผลทำให้ค่าการตรวจวิเคราะห์สูงเกินความเป็นจริงในลักษณะผลบวกลวงหรือมีค่าต่ำกว่าความเป็นจริงในลักษณะผลลบลวง การศึกษาครั้งนี้เป็นการประเมินผลการรบกวนจากภาวะเม็ดเลือดแดงแตก (hemolysis) ความขุ่น (lipemia) และบิลิรูบิน (icterus) ต่อการทดสอบในงานเคมีคลินิกด้วยเครื่องตรวจวิเคราะห์สารเคมีอัตโนมัติ โดยเก็บข้อมูลผลการตรวจวิเคราะห์ระดับสารชีวเคมีและค่า serum indices ได้แก่ hemolysis index, lipemia index และ icterus index เชิงกึ่งปริมาณและเชิงปริมาณจากเครื่องตรวจวิเคราะห์อัตโนมัติ Beckman Coulter AU5800 จากตัวอย่างเลือดที่ส่งตรวจวิเคราะห์ในหน่วยตรวจเคมีคลินิกของโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ตั้งแต่เดือน มิถุนายน – ธันวาคม พ.ศ. 2566 เพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างของระดับสารชีวเคมีที่เปลี่ยนแปลงไปตามระดับของ serum indices รวมถึงศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างระดับสารชีวเคมีกับค่า serum indices เชิงปริมาณ และใช้ตัวแบบถดถอยเชิงเส้นเพื่อทำนายระดับ serum indices เชิงกึ่งปริมาณและค่า serum indices เชิงปริมาณที่มีการรบกวนการตรวจวิเคราะห์ พบว่าข้อมูลสามารถนำมาประเมินระดับการรบกวนสูงสุดที่ระดับ 2+ โดย aspartate aminotransferase (AST) และ lactate dehydrogenase (LDH) มีความไวต่อการรบกวนเชิงบวกจาก hemolysis อย่างมีนัยสำคัญทางคลินิกมากที่สุดที่ hemolysis index ระดับ 1+ ในขณะที่ total bilirubin มีการรบกวนเชิงลบจาก hemolysis ที่ hemolysis index ระดับ 2+ นอกจากนี้ AST มีการรบกวนเชิงบวกจาก lipemia อย่างมีนัยสำคัญทางคลินิกที่ lipemia index ระดับ 2+ อย่างไรก็ตามไม่พบการรบกวนจาก hemolysis อย่างมีนัยสำคัญทางคลินิกจนถึง hemolysis index ระดับ 2+ ในการวิเคราะห์ alanine aminotransferase (ALT), blood urea nitrogen (BUN) และ direct bilirubin ไม่พบการรบกวนจาก lipemia อย่างมีนัยสำคัญทางคลินิกจนถึง lipemia index ระดับ 2+ ในการวิเคราะห์ ALT และไม่พบการรบกวนจาก icterus อย่างมีนัยสำคัญทางคลินิกจนถึง icterus index ระดับ 1+ ในการวิเคราะห์ cholesterol นอกจากนี้ผลการทำนายการรบกวนจาก hemolysis ด้วยตัวแบบถดถอยเชิงเส้นในการวิเคราะห์ LDH สามารถระบุค่า hemolysis index เชิงปริมาณที่พบการรบกวนจาก hemolysis ตั้งแต่ hemolysis index ระดับ 0 ได้ ซึ่งจากการศึกษาครั้งนี้สามารถนำผลการศึกษามาใช้ประกอบการตัดสินใจผลการตรวจวิเคราะห์ในงานประจำวันเพื่อประโยชน์สูงสุดต่อผู้รับบริการ